|

هزاران ميليارد دلار درآمد نفتی و سود ناشی از صنايع و تجارت جانبی آن وقتی به شبه اقتصاد يك جامعه بسته و سنتی تزريق شد، جامعه ای كه در بسياری از سطوح اقتصادی، اجتماعی و سياسی هنوز بدوی است و از لايه های ميانی به پايين هنوز ملاك، قضاوت و نگرش های قبيلگی به انسان و جهان تكليف روندهای اجتماعی را تعيين می كنند در آن صورت جامعه ای شكل می گيرد كه عربستان سعودی نمونه ای از آن است. در يك سو خداوندگان صنايع، چاه ها، و دلارهای نفتی با طی الارض بين سوئيس، رياض و آمريكا وبالعكس تواناتر از قهرمانان افسانه های هزار و يك شب، با حساب های بانكی خود ماه و ستاره ها را جابه جا می كنند و در سوی ديگر، بسياری از تابعان سعودی در شهرهای واحد مانند صحراهای بی كران، دغدغه های بسيار ابتدايی حيات انسانی همچون تأمين قوت و درآمدی ثابت را به جان خود هموار می سازند. در ميان اين دو قشر، طی دو دهه گذشته طبقاتی اجتماعی از شهروندان ساكن شهرها ظهور كرده است كه به تدريج ويژگی های نسبی طبقات متوسط در مباحث جامعه شناسی را از خود بروز می دهند. يعنی اقشاری از مردم كه طی دو دهه از رفاهی نسبی برخوردار بوده اند و با بهره مندی از ثمرات توسعه اقتصادی اجتماعی عينيت يافته در شهرهای بزرگ به تدريج با جهان اطراف آشنا شده و تعريف جديدی از خود و روابط اجتماعی اطراف خود توليد می نمايند. ذهنيت متعلقان به اين طبقه نوظهور متوسط، به تدريج از فردی منفرد كه هيچ نقشی اجتماعی برای آن تعريف نشده و كسی مسئوليت اداره امور او را برعهده ندارد به سمت و سويی متمايل می گردد كه خود را شهروند و تابع يك حكومت و حاكميت ببيند كه می توان به نقد عملكرد آن نشست و در چند گام آن طرف تر از چنين حاكميتی مسئوليت و پاسخگويی و علنيت و شفافيت و بهره مندی برابر از درآمدهای ملی را طلب كند. 23 سال پيش همين تحول در نظام در حال گذار شاه ايران بروز كرد... |