|
سينا قنبرپور: به نظر می رسد با ورود روزانه دو هزار و پانصد دستگاه موتورسيكلت به تهران و افزايش حجم تردد آن به حجم ترافيك درون شهر علاوه بر فشار مضاعف بر رفت و آمد، تبعات اجتماعی جبران ناپذيری را به دنبال دارد كه گويی نويد رويداد فاجعه ای را خبر می دهد كه ما از آن بی خبريم! توليد قريب به 700 هزار دستگاه موتورسيكلت توسط بيش از 130 كارخانه سازنده كه فقط 5 واحد آن توليدكننده تحت ليسانس و بقيه فقط مونتاژكننده اين محصول هستند، يادآور واقعه ای است كه طی ساليانی نه چندان دور در ايران و به خصوص در تهران شهرها بدون توجه به نيازهای امنيتی ـ پليسی توسعه يافتند و در برنامه های 5 ساله هم تدابير لازم انديشيده نشده تا در ابتدای دهه 90 با مشكل كمبود كلانتری و فقدان امنيت شهری روبه رو شويم. اين رويداد در حالی صورت گرفت كه در برنامه 5 ساله سوم توسعه دولت فقط ساخت 92 كلانتری در سال پيش بينی شده بود. حال و در شرايطی كه تهران با وجود پذيرايی قريب به نيمی از 5 ميليون خودرو كشور با بحران ترافيكی روبه روست و با آلودگی شديد هوا دست و پنجه نرم می كند، افزايش سهم قابل توجهی از تردد 5/4 ميليون دستگاه موتورسيكلت درون كشور نيز كه بدون شناسنامه مالك و استفاده كننده خيابان های تهران را در می نوردند، فاجعه ای آرام و بی سروصدا را رقم می زند.
اين ماجرا وقتی جالب تر می شود كه بدانيم به گفته دبير انجمن صنايع همگن موتورسيكلت فقط 60 هزار دستگاه از 550 هزار دستگاه موتورسيكلت توليدی سال قبل استاندارد بوده اند! با اين وجود در حالی با هجوم اين موجود دو پا مواجهيم كه افراد جامعه به واسطه وضعيت اقتصادی خود نيازمند چنين وسيله ای شده اند و همين موضوع هم باعث شده تا گفته «امير افلاطون نظمی» نماينده راهنمايی و رانندگی ناجا در كميته كاهش آلودگی هوا بيشتر قابل لمس شود؛ «شركت های مونتاژ موتورسيكلت در كشور همانند قارچ می رويند و در يك چشم به هم زدن افزايش می يابند»، اين چشم به هم زدن وقتی رنگ فاجعه به خود می گيرد كه تلويزيون رسمی ما در هجومی بی امان ساعت ها از برنامه های خود را به تبليغ انواع و اقسام نام های اين موجود عجيب و غريب اختصاص داده است، اما در مقابل دقايقی هم آموزش مفيد در اين خصوص صورت نمی گيرد. كتاب های درسی فاقد مطالب موثر و مفيد درباره اين موجود وسوسه انگيز و نحوه استفاده از آن است و قابليت سوءاستفاده از اين وسيله در حداكثر ممكن ميسر است. بدين ترتيب دورنمای هجوم موجودی دوپا به عرصه زندگی آدميان دوپا و ملغمه ای از آن بيشتر رنگ همان فاجعه آرام و بی سروصدا را به خود می گيرد تا توسعه و پيشرفت در صنعت و تكنولوژی و. . . !
نيازی سرگردان در شهری پرهياهو
ميليون ها نفر شهروندی كه هر روز با طلوع خورشيد مجبورند ساعت ها در خيابان های مالامال از ترافيك تهران سرگردان شوند تا امور روزانه خود را سروسامان دهند، لحظه به لحظه بر نياز به سرعت در انجام امور تاكيد می كند. از سوی ديگر بيكاری گريبانگير قشر قابل توجهی از جامعه است و همين مسئله به نيازی غيرقابل اغماض در جامعه تبديل شده و پديده های ناشی از آن غيرقابل انكار است. گرانی فزاينده خودرو و كاهش قدرت خريد شهروندان آن هم در جامعه ای كه بيشترين جمعيت آن را قشر جوان تشكيل می دهند، نياز به وسيله نقليه ای ارزان و سريع را به حد اعلای خود رسانده است. همين چند نكته باعث شده تا ارضای اين نياز حتی با پرداخت مبلغی در حدود 100 هزار تومان، به عنوان پيش پرداخت و قسط ماهی كمتر از 50 هزار تومان ميسر شود. ارضای اين نياز خود به شغلی كاذب اما درآمدزا در شهر پرهياهوی تهران تبديل شده كه قادر است زمان را درنوردد و در اندك زمانی اين سوی شهر را به آن سوی شهر برای انجام كاری گره زند، در حالی كه شدت ترافيك حاصل از تردد خودروها چنين اجازه ای را به استفاده كنندگان از وسايل نقليه بزرگ نظير سواری و اتوبوس نمی دهد. با وجود چنين نيازی طی مدت زمان كوتاهی چندين نام آشنای موجود نظير «هوندا»، «ياماها»، «سوزوكی»، «كاوازاكی» و. . . به ده ها نام عجيب و غريب تبديل شد تا رقم 130 نمايانگر سازندگان اين وسيله نقليه باشد. امير «افلاطون نظمی» در يكصد و هشتمين نشست كميته اجرايی كاهش آلودگی هوا می گويد: «ماهانه 200 هزار دستگاه موتورسيكلت چهارزمانه در حال حاضر در كشور مونتاژ می شود كه اين رقم بالغ بر دو ميليون دستگاه در سال است.» اما در مقابل «عزيزالله گودرزی» كارشناس اداره كل ماشين سازی نيرومحركه با اشاره به وضعيت توليد موتورسيكلت های چهارزمانه می گويد: «رقم دو ميليون ظرفيت اسمی توليدكننده ها است و توليد اين كارخانجات از 600 تا 700 هزار دستگاه تجاوز نمی كند.»
به هر حال 75 كارخانه ناگهان به 93 كارخانه و سرانجام به 130 كارخانه گسترش می يابد تا فقط در سال ،1381 550 هزار دستگاه از 750 هزار دستگاه نياز كشور توليد شود. ورود موتورسيكلت از خارج از كشور ممنوع می شود و توليد موتورسيكلت هايی بيشتر از حجم موتور 250 سی سی نيز نيازمند مجوزهای خاص است. بدين ترتيب طی يك دوره چهار ساله اين كارخانه ها بايد 70 درصد ارزش موتورهای توليدی را ساخت داخل كشور كنند و همين امر در كنار ريشه نياز به چنين وسيله ای است كه ديگر رنگ سابقه نام وسيله را هم كمتر و كمتر می كند. اينك تفاوتی ندارد كه نام موتور هوندا باشد يا مثلا «تهران»! مهم دسترسی آسان و كم هزينه به آن است. به گفته مهندس مسعود دادگر، دبير انجمن همگن موتورسيكلت، ظرفيت پيش بينی شده برای توليد موتورسيكلت در كشور يك ميليون و 200 هزار دستگاه بود كه در عمل ظرفيت موجود را فقط 750 هزار دستگاه مشخص كرد و در واقع 550 دستگاه موتورسيكلت روانه بازار شد. با اين وصف اولين نكته اين است كه بدانيم موتورسيكلت چه وسيله ای است كه توانسته نظر قريب به اتفاق قشر جامعه را در عين درآمد پايين به خود جلب كند. سرهنگ «حسن اكبرزاده» جانشين معاونت راهنمايی و رانندگی نيروی انتظامی تهران در تعريف موتورسيكلت می گويد: «موتورسيكلت يكی از انواع وسايل نقليه موتوری است كه به لحاظ ويژگی هايی نسبت به زمين همواره در چرخه ترافيك از اهميت ويژه ای برخوردار است. ارزانی قيمت، مصرف كم، قابليت مانور، فضای كمی كه از سطح معابر اشغال می كند باعث شده اين وسيله مورد توجه اقشار متوسط و كم درآمد جامعه قرار گيرد. » چنين ويژگی هايی سبب شده است تا موتورسيكلت سواران برای درنورديدن زمان چراغ های راهنمايی را در سطح شهر ناديده بگيرند، خيابان های يكطرفه را از سوی ممنوع آن بگذرند، معابر پياده را اشغال كنند و خلاصه آنكه در ميان هزاران خودرو ويراژ بدهند تا به مقصد برسند. و البته بايد يادآور شويم همين ويژگی هاست كه سبب شده بسياری از جرايم به وسيله معاونت اين موجود دوپا عملی شوند و همان قابليت مانور دسترسی به مرتكبان را به حداقل برساند.
معجونی از 2 پا و 2 چرخ
وقتی ويژگی های موجود باشعور 2 پا با ويژگی های موجودی 2 چرخ درهم آميزد و البته آموزش و كنترلی هم صورت نگيرد نبايد انتظار داشت از چنين معجونی بوی آسايش و لذت به مشام رسد! انعكاس اخبار كيف قاپی توسط موتورسيكلت سواران، توليد صداهای ناهنجار، ويراژ دادن در مسير خودروها و. . . حداقل اتفاقات ناخوشايند ناشی از استفاده نادرست از موتورسيكلت است. سرهنگ اكبرزاده درباره تخلفات ناشی از استفاده ناصحيح از موتورسيكلت می گويد: «فراوانی تخلفات رانندگی به وسيله راكبين موتورسيكلت در معابر شهری كشور به خصوص در تهران به حدی است كه اغلب راكبين موتور تصور می كنند مقررات راهنمايی و رانندگی مربوط به ساير وسايل نقليه بوده و موتورسيكلت از شمول آن خارج است.» از سوی ديگر گزارش اكثر فرماندهان ناجا در اين خصوص هم حكايت از وضعيت نابسامان استفاده از اين وسيله نقليه دارد. به عنوان نمونه و در حالی كه شدت تصادفات در ايران 9/5 است يعنی به ازای هر يك تصادف 9/5 نفر جان خود را از دست می دهند، سردار «محسن انصاری» معاون راهنمايی و رانندگی ناجا می گويد: «موتورسيكلت ها كه متاسفانه توليد آن از ضابطه خارج شده آلودگی بالايی دارند، ضمن آنكه 30 درصد از تصادفات كشور نيز مربوط به برخورد خودروها با موتورسيكلت سواران روی داده است. »
(ايرنا21/7/81) | 
