|
ترجمه عباس فتاح زاده: كشور هندوستان با بيش از يك ميليارد نفر جمعيت امروز قدرتی بزرگ در جنوب آسيا محسوب می شود. اتال بيهاری واجپايی، نخست وزير اين كشور، در طول دوران زمامداری خويش با اتفاقات قابل توجهی روبه رو بوده است. اختلافات هند و پاكستان در كنار تحولات عظيمی كه پس از حوادث يازده سپتامبر اتفاق افتاده اند واجپايی را با شرايطی پيچيده مواجه ساخت، شرايطی كه كمتر سياستمداری می تواند بی توجه از كنار آنها بگذرد. واجپايی اخيرا در گفت وگويی با اشپيگل به اظهارنظر پيرامون شانس های آشتی با پاكستان، تروريسم و لزوم حضور قوی سازمان ملل پس از لشكركشی آمريكا به عراق پرداخته است.
• • •
• آقای نخست وزير، تا همين يك سال پيش شما معتقد بوديد كه زمان «نبرد سرنوشت ساز» بر سر كشمير فرا رسيده است. اما حالا با پاكستان، دشمن خونين خويش، پيرامون صلح گفت وگو می كنيد. در اين فاصله چه اتفاقی افتاده كه شاهد چرخش مذكور هستيم؟
در گذشته هم همين هدفی را كه امروز داريم، دنبال می كرديم. ما بايد معضل مناقشه كشمير را حل كنيم. طبيعی است ترجيح می دهيم اگر ممكن باشد اين كار به شيوه صلح آميز صورت گيرد.
• ترس از بروز يك جنگ جديد چنان زياد بود كه عملكرد ماه گذشته شما همه را شگفت زده و غافلگير كرد. شما دوباره به سوی پاكستان «دست دوستی» دراز كرديد.
نبايد كسی از اين وضعيت تعجب كند. من چند بار تاكيد كرده ام كه ما خواهان صلح با پاكستان هستيم و سعی می كنيم با اين كشور همكاری های دوستانه داشته باشيم. برای اينكه دقيقا به چنين هدفی دست پيدا كنيم من شخصا در فوريه 1999 با اتوبوس به شهر لاهور سفر كردم. دو سال بعد از آن هم پرويز مشرف را به آگرا دعوت كردم. تازه اين كار در شرايطی صورت گرفت كه جو موجود به دليل نبردهای شديدی كه در جريان بود، مسموم شده بود. شرايط جغرافيايی دو كشور خود به تنهايی داشتن روابط خوب ميان هندوستان و پاكستان را اجتناب ناپذير می كند. البته ما تنها زمانی می توانيم برنده شرايط حاكم باشيم كه ديگر خود را با رويارويی بی معنی خسته نكنيم.
• حرف های درگوشی شما با مشرف خيلی سروصدا به پا كرد. اما حتی ما هم به عنوان صرفا يك ناظر نمی توانيم به اين اقدامات پرسروصدا اعتماد كنيم.
مردم كشمير برای كسب حق برگزاری انتخابات مجبور شدند خشونت بی حد و حصری را تحمل كنند. در پاييز سال گذشته آنها به صورت دموكراتيك دولت جديدی را انتخاب كردند و بدين ترتيب تروريسم را نفی كردند. وقتی من در كشمير در مقابل آنان حاضر شدم برايم روشن شد كه وظيفه دارم روند صلح را مجددا از سر بگيرم. روند صلح بايد مردم اين سرزمين بحران زده را از خشونت و تروريسم نجات دهد و راهی را برای پيشرفت اقتصادی كشمير بگشايد.
• ارتش هند ادعا می كند كه پاكستان هنوز هم تروريست ها را سراغ هند می فرستد. چطور است كه شما با اين شرايط باز هم به دنبال يك راه حل صلح آميز هستيد؟
درست به همين خاطر كه اميدوارم از اين طريق تروريسمی كه از مرزهای ما عبور می كند، متوقف و نابود شود. پيش شرط چنين كاری پديد آمدن امكان گفت وگوهای جديد است.
• آيا پيشنهاد صلح شما به اين دليل مطرح شده كه دريافته ايد ژنرال مشرف واقعا با تروريست ها مقابله می كند؟ آيا اصلا به اين نتيجه نرسيده ايد كه تروريست ها تحت كنترل مشرف نيستند؟
اگر منظور از اعمال تروريستی فقط برخی مبارزه های انفجاری و ناگهانی باشد، بايد بگويم كه تروريست ها به هيچ عنوان قادر نيستند اعمال تروريستی خويش را عليه مردمی كه از هر خشونتی سير و بيزارند و به دنبال بالا بردن سطح زندگی خويش هستند، ادامه بدهند. متاسفانه برای ما روشن شده كه تروريست ها در كشمير ارتباط هايی با يك كشور ديگر دارند.
• خوب حالا چه بايد كرد؟ آيا مشرف همكاری های لازم را صورت می دهد يا خير؟
به نظر می رسد پاكستان فعاليت گروه های راديكال مجاهدين كشمير را ممنوع كرده است. اگر چنين حدسی درست باشد و نتايجی ملموس و واقعی از آن منتج شود، بايد از آن استقبال كرد. اما بايد گام های بعدی هم برداشته شوند.
• آيا فكر می كنيد شخص پرويز مشرف قابل اعتماد است؟
من خودم را متقاعد كرده ام كه با او مذاكره كنم.
• هندوستان تاكنون هر گونه ميانجی گری خارجی را رد كرده است. با اين حال سياستمداران آمريكايی بين دهلی نو و اسلام آباد در رفت و آمد هستند. همين اخيرا ريچارد آرميتاژ، معاون وزير خارجه آمريكا، به منطقه آمد. آمريكا در جريان مناقشه پاكستان و هند چه نقشی ايفا می كند؟
در عصر جهانی سازی و زمانی كه دنيا روز به روز همگرايی بيشتری پيدا می كند، طبيعی است كه جامعه بين المللی از تشنج ميان هند و پاكستان نگران باشد. مضاف بر اين ما با آمريكا در چارچوب ائتلاف بين المللی ضدتروريسم شريك هستيم. برای آنكه بتوانيم مبارزه مذكور را فراگير كنيم بايد يكديگر را مورد حمايت قرار دهيم. لذا ايالات متحده نيز در مناقشه ما نقش دارد و ما هم واشنگتن را تشويق می كنيم كه نقش خود را موثرتر كند. البته در مورد موضوعاتی كه صرفا به هندوستان يا پاكستان مربوط می شود، آمريكا حضوری ندارد. فكر می كنم واشنگتن هم چنين چيزی را درك كرده و پذيرفته است.
• شما در بدو امر قصد داريد ارتباط های روزمره و عادی را با پاكستان بهبود ببخشيد؛ در زمينه هايی مثل روابط تجاری، حمل و نقل و تبادلات فرهنگی. اما مهم ترين موضوع در مناقشه كشمير يعنی بحث بر سر مالكيت اين سرزمين، با استفاده از روش مذكور حل نمی شود.
پس از سال ها تشنج و بی اعتمادی متقابل ديدگاه های دو كشور نسبت به يكديگر بد و سازش ناپذيرانه شده است. اما حل مشكل كشمير نيازمند سازش هايی جدی است. لذا ابتدا بايد اعتمادسازی شود. از جمله كارهايی كه برای اعتمادسازی می تواند صورت گيرد بهبود همكاری های اقتصادی و فراهم آوردن امكان ارتباط مردم دو كشور است. وقتی خود مردم هند و پاكستان پی ببرند كه همكاری مسالمت آميز مزايايی نيز برای آنان دارد، بسيار بيشتر از امروز مايل خواهند بود كه راه حل هايی خلاقانه برای مشكلات مهم و محوری پيدا شود.
• اسلام آباد پيشنهاد كرده است كه دو كشور كل زرادخانه های هسته ای خويش را كنار بگذارند. آيا فكر می كنيد اين پيشنهاد خود به تنهايی به اندازه كافی مثمرثمر نيست؟
موضوع خلع سلاح هسته ای موضوعی است كه به منطقه ای بسيار فراتر از منطقه ما مربوط می شود. چنين موضوعی تنها به هندوستان، پاكستان و يا حتی جنوب آسيا محدود نمی شود. لذا نمی توان آن را در قالب گفت وگوهايی صرفا ميان دو كشور بررسی كرد. فراموش هم نكنيد كه در دكترين هسته ای هند تصريح شده ما هيچ وقت حق نداريم اولين حمله را انجام دهيم.
• شما گفته ايد كه دكترين هسته ای هند آخرين بخش در ابتكار عملتان برای صلح است. اگر ابتكار عمل شما در زمينه صلح به شكست بيانجامد چه خواهيد كرد؟
در چنان صورتی شكست خود را پذيرفته و به بازنشستگی می روم.
• آيا جنگ در عراق و افغانستان كه آمريكا آنها را تحت نام جنگ عليه تروريسم صورت داد، هندوستان را نيز تغيير داده است؟
در حال حاضر می توانيم ببينيم كه چگونه پس از جنگ سرد يك نظام جديد جهانی شكل می گيرد. وقايع يازده سپتامبر 2001 ثابت كردند كه تروريسم می تواند به همه جا حمله كند. لذا جوامع دموكراتيك كه هدف اين حملات هستند بايد تلاش های خويش را به صورت مشترك و مرتبط با هم صورت دهند. يكی ديگر از زمينه های توسعه و رشد، جست وجو به دنبال ساختارهای چندقطبی برای همكاری های بين المللی است. بايد مراكز مختلف قدرت تصميمات مشتركی اتخاذ كنند كه در آنها منافع مشروع و نگرانی های تك تك كشورها لحاظ شده باشد. به عنوان مثال جنوب آسيا را در نظر بگيريد. هندوستان به هيچ عنوان در جنوب آسيا ادعای ابرقدرتی ندارد. ما هيچ وقت سعی نمی كنيم كه به كشورهايی مثل سری لانكا و نپال نسخه هايی اجباری را برای حل مناقشاتشان تجويز كنيم.
• به نظر می رسد جنگ عراق ثابت كرد كه ما در دنيايی تك قطبی زندگی می كنيم، دنيايی كه در آن تنها يك ابرقدرت تصميم می گيرد. چنين نيست؟
قبل از شروع جنگ عراق، هندوستان دائما بر اهميت سازمان ملل و شورای امنيت تاكيد می كرد. صحيح آن بود كه در سازمان ملل طرحی خوب برای خلع سلاح عراق تهيه می شد. من شخصا نامه هايی به سران دولت های پنج عضو دائم شورای امنيت نوشتم و پيشنهاد كردم كه به عنوان آخرين چاره اجلاس سران برای دستيابی به طرح فوق الذكر تشكيل شود. اما چنين اجلاسی تشكيل نشد و ما بسيار نااميد شديم.
• آيا از زمان آغاز جنگ عراق تاكنون جايگاه سازمان ملل آسيب ديده است؟
خير. سازمان ملل در ايجاد نظام جديد و چندقطبی جهانی همچنان نقش مهمی ايفا خواهد كرد. مثال عراق را در نظر بگيريد. ما خوشحاليم كه مشكلات اين كشور مجددا در شورای امنيت مورد بررسی قرار می گيرد. در آنجا در مورد نحوه كمك های بشردوستانه، پايان تحريم ها، ساختار سياسی پس از جنگ و همچنين بازسازی اقتصاد عراق تصميم گيری هايی صورت می گيرد.
• در اروپا اين نگرانی تشديد پيدا می كند كه در هندوستان اصول گرايان هندو قدرت خويش را گسترش دهند. در گذشته هم وقايع خونينی را ناشی از عملكرد آنها شاهد بوده ايم.
مفاهيمی نظير اصول گرايی هندو حاكی از مبالغه ای گستاخانه است و براساس تفاسير كليشه ای مطرح می شود. در هر جامعه دموكراتيك ممكن است كه از حق آزادی بيان بعضی مواقع برداشت هايی افراطی شود. نبايد برخی احزاب را به دليل حضور كم رنگ برخی از گروه های حاشيه ای در آنها محكوم كرد. مضاف بر اين نمی توان كل يك كشور را به سبب بروز حوادثی معدود متهم كرد.
• شما به سن 78 سالگی رسيده ايد.آيا در انتخابات بعدی حضور خواهيد داشت؟
به هيچ وجه عاقلانه نيست در مورد چنين موضوعاتی به پيش بينی ها توجه و اتكا كنيد. | 
