|
ترجمه عباس فتاح زاده: سيلويو برلوسكونی، نخست وزير ايتاليا، به شركت های ايتاليايی وعده نوعی «بهشت عدن كاپيتاليستی» را داده است. اما آنچه كه بروز می يابد سكون، نااميدی و كاهش جرات فعالان اقتصادی است.
• • •
هنوز هم بعضی مواقع ايتاليايی ها آدم را شگفت زده می كنند. نمونه اش هم رفتار دلال بزرگ تنباكو در ناحيه «پتر يگنانو دو آسيسی» است. اين تاجر كه اصالتا اهل ناحيه اومبرين است كار تهيه محصولات دخانيات و برخی كالاهای بهداشتی برای هموطنانش را به صورت عادتی هميشگی برای خويش درآورده است. جوزپه دو ريتر، بنيانگذار موسسه تحقيقات اقتصادی و اجتماعی در رم، می گويد: «اين مرد 55 ساله با آنكه بيش از نيم قرن از عمرش می گذرد هنوز هم تشنه موفقيت های آينده است. او از من تقاضای كمك كرده تا در كشور عراق شعبه ای را جهت واردات مصالح ساختمانی تاسيس كند.» دوريتا كه موسسه اش اختصارا سنسيس ناميده می شود، از اينكه برخی از ايتاليايی ها تا اين حد «محدوديت شكن» هستند، ابراز تعجب می كند. مدير سنسيس افرادی نظير تاجر فوق را در رديف شخصيت های ملی جای می دهد، شخصيت هايی كه طی سال های گذشته «سرزمين همواره متكی به محصولات كشاورزی در حاشيه مديترانه» را به جمع ملل صنعتی دنيا رهنمون شده اند.
البته به نظر می رسد اكنون اين «آستين بالا زده ها» و افراد فعال اقتصادی در ايتاليا كمياب شده اند. دوريتا با تاسف می گويد: «كشور ديگر چندان علاقه ای به جنب و جوش ندارد.» او در سال دوم دوره زمامداری سيلويو برلوسكونی - فردی كه خود را معجزه گر اقتصاد ايتاليا می دانست - وضعيت اقتصاد كشورش را چنين توصيف می كند: «خستگی، نااميدی و كم تحركی همه جا حاكم است.» او سيگارش را خاموش كرده و می گويد: «باطری ها خالی شده اند.» وی می افزايد: «ممكن است وضع از آنچه كه فكر می كنيم هم بدتر باشد. جامعه حتی به آينده هم چندان اميدوار نيست.» تلاش شده تا خمودگی حاكم با استفاده از وعده كاهش ماليات ها و پروژه های زيربنايی بلندپروازانه از ميان برود. اما اين تلاش هم نتيجه چندانی نداشته است: «اسب ديگر علوفه نمی خورد.» اما آيا ممكن نيست ركود موجود مقدمه ای بر يك معجزه اقتصادی باشد؟
آيا برلوسكونی كه از «دوره سلول های جديد اقتصادی» دم می زند و به ارباب همه خوشبين ها شهرت يافته نمی تواند واقعا يك معجزه گر باشد؟ دو سال پس از پيروزی ائتلاف راستگرای «خانه آزادی» در انتخابات سيزده مه 2001 مدرنيزاسيون نئوليبرالی ايتاليا سطحی بسيار پايين تر از پيش بينی های نخست وزير دارد. با اين حال برلوسكونی همچنان خود را «مدير شركت ايتاليا» می نامد. اما «شركت سهامی ايتاليا» ديگر نمی تواند دخل و خرج خويش را يكسان نگه دارد. برلوسكونی كه ثروتمندترين مرد كشورش هم ناميده می شود شاهد است كه چگونه هر ماه تداوم فعاليت دولت اوضاع اقتصادی ايتاليا را مبهم تر از گذشته می كند. ايتاليا عملا در آستانه نوعی ورشكستگی قرار دارد. اداره آمار ايتاليا اخيرا اعلام كرد كه طی سه ماهه نخست سال ميلادی جاری فعاليت های اقتصادی شاهد 1/0درصد كاهش بودند. طی سال گذشته ميلادی نيز ايتاليا با تنها 4/0 درصد رشد يكی از ضعيف ترين كشورهای اروپا بود.
قدرت رقابت از ميان می رود
موسسه تحقيقات مديريت (IMD) كه دفتر آن در شهر لوزان سوئيس قرار دارد اخيرا مطالبی را اعلام كرد كه برای حاكمان رم بسيار گران آمد. اين موسسه در رده بندی ساليانه خويش در زمينه توانايی رقابت كشورها، ايتاليا را در رده هفدهم و حتی بعد از كشوری نظير كلمبيا قرار داد. رده بندی فوق درست در روز سيزدهم ماه مه (بيست و سوم ارديبهشت) يعنی دومين سالگرد پيروزی انتخاباتی برلوسكونی و حاميانش منتشر شد و اين روز را با خاطره ای تلخ برای دولت همراه ساخت. بدين ترتيب از زمانی كه امپراتور رسانه ها از ميلان به رم رفته و دولت را در دست گرفته است، تاكنون ايتاليا در زمينه قدرت رقابت چهار رده در ميان كشورهای دنيا نزول داشته است (دو سال پيش ايتاليا به لحاظ قدرت رقابت سيزدهمين كشور دنيا محسوب می شد. ) حتی برخی از همكاران نزديك برلوسكونی هم حوصله شان سررفته است. اتحاديه صنايع ايتاليا هم ارزيابی خويش از وضعيت اقتصاد را با عبارت زير عنوان كرده است: «عمدتا نااميدكننده» دو سال پيش يعنی اوايل سال 2001 در شهر پارما اوضاع طور ديگری بود. در آستانه انتخابات پنج هزار نفر از مديران شركت ها در اجلاس سالانه خويش غول رسانه ها را مورد تشويق شديد خود قرار دادند. آزادی بيشتر و ماليات های كمتر، تاسيسات زيربنايی مدرن و كاهش قوانين؛ اينها چيزهايی بود كه بارها و بارها از آنها ياد شد. نوزده بار تشويق های حضار حرف های مرد خوش باور را قطع كرد. يك بلوف بی نظير عنوان شد: «بهشت عدن كاپيتاليستی».
امروز بسياری از شركت ها به بن بست رسيده اند. لوچيانو آنچشی، صاحب يك شركت ماشين سازی، حتی معتقد است اگر بتوان در مقابل رقبای آسيايی ايستاد باز هم بايد راضی بود. او می گويد: «تازه رقابت با آسيايی ها هم فقط به دليل تجربيات و تخصص ايتاليايی ها قابل پيش بينی است و نه عملكرد مثبت اقتصاد كشور.» آنچشی كه شركت اش اختصاصا دستگاه های مورد نياز برای صنايع پلاستيك سازی را توليد می كند، می افزايد: «تنها اصلاحات اساسی می توانند كشور را مجددا به تحرك وا دارند، اما تاكنون اقدامات بسيار كمی انجام شده است.»
البته دولت برلوسكونی علاوه بر ناتوانی های خود بدشانس هم بوده است. بحران بين المللی شديد، حملات تروريستی به برج های دوقلو در نيويورك، جنگ عراق و حالا هم بيماری سارز تاثير زيادی بر اقتصاد ايتاليا داشته اند. با اين حال هيچ گاه نبايد ترمزهای اقتصادی داخل كشور را هم ناديده گرفت. كارلو آزگليو چيامپی، رئيس جمهور، نيز حالا به سخن درآمده است: «ما خودرويی با يك موتور قوی هستيم كه نمی خواهيم حركت كنيم.» البته چيامپی خاطرنشان می كند كه پيش شرط رشد كاهش درگيری های سياسی داخلی است. ماريو مونتی، كميسر ايتاليايی اتحاديه اروپا، طی سخنانی در بروكسل اظهارات مشابهی پيرامون «تضعيف تدريجی جايگاه اقتصاد ايتاليا» بيان كرده است. او می گويد «در حال حاضر ايتاليا يك ساختار مهم را ندارد. اين ساختار و اصل زيربنايی عبارت است از بحث های سياسی كارآمد.» بحث های سياسی امروز عمدتا ملهم از نفوذ برلوسكونی هستند. برلوسكونی كه در ميلان به دليل فساد مالی تحت محاكمه است، سعی دارد مشكلات قضايی خود را با اجرای قوانين مقطعی حل كند.
چند روز پيش نخست وزير با وجود همه دردسرهايش وقت خود را به يك كار نمايشی و حضور در مقابل عكاسان بی شمار در ونيز اختصاص داد. او در آن روز سنگ بنای يك پروژه بزرگ به نام «موسی» (Mose) را بنا نهاد كه در قالب آن سدهايی متحرك و فولادی برای محافظت از شهر ونيز در مقابل طغيان آب ساخته می شود. او اين طرح را در واقع نشانگر تحقق وعده هايش مبنی بر بازسازی ايتاليا می داند.
در ميلان نيز اتفاقاتی در حال وقوع است. در آن شهر آلبرتو كونتری، رئيس اتحاديه آژانس های تبليغاتی، برای تابستان امسال مجموعه ای از برنامه های تلويزيونی تبليغاتی به نفع دولت را تدارك ديده است. كاری كه او قصد دارد انجام دهد خنثی سازی اثر جمله هايی نظير «باطری ها خالی شده» است. كونتری شرح می دهد: «بدبينی يعنی تجمل گرايی. ما نمی توانيم تجمل بدبينی را تحمل كنيم.» جوزپه دوريتای 70 ساله نيز اگر چه علاقه مند به حمايت از دولت است، اما آن را چندان مفيد و ثمربخش نمی داند. از لای درهای دفتر كارش بوی ادكلن ياسمين در فضا پراكنده شده. موسسه وی 20 محقق را در ويلايی واقع در ناحيه ای زيبا به كار گرفته است. اين مرد اهل رم ده ها سال اقتصاد كشورش را همراهی می كرد. برخی از اصطلاحاتی كه وی استفاده كرد چنان اثرگذار بودند كه برای هميشه در مطبوعات و رسانه ها باقی ماندند. از جمله اين عبارات می توان به «شعار كاپيتاليسم كوتوله های ايتاليا» اشاره كرد. او حتی زمانی چنان به رشد ايتاليا باور داشت كه گفته بود: «از دهه نود ما ديگر از زندگی خود لذت خواهيم برد.»
منبع: زود دويچه سايتونگ | 
