|
ترجمه عباس فتاح زاده: ديك چنی اين روزها با مشاهده تصاوير تلويزيونی در بغداد نويد درآمدهای آينده را به خويش می دهد. جنگ عراق كه وی از آن حمايت می كرد توسط دونالد رامسفلد، دوستش، به انجام رسيد ـ آن هم بدون دخالت بسياری از شركا. چنی اين موضوع را مثبت ارزيابی می كند، زيرا حالا شركا نمی توانند ادعايی در بازسازی عراق داشته باشند و شركت های آمريكايی در اين زمينه بی رقيب هستند. چنی قبل از آنكه لقب «يكی از بانفوذترين معاونان رئيس جمهور در طول تاريخ آمريكا» را كسب كند، رئيس هيأت مديره شركت نفتی هالی برتون با 85 هزار كارمند و كارگر در 100 كشور دنيا بود. او از آن زمان ها درآمد ساليانه ای معادل يك ميليون دلار دارد. چنی كه 62 سال سن دارد از زمان فروش سهام خويش در هالی برتون به يك ميليونر بزرگ بدل شده است. البته وی هنوز هم صاحب سهامی به ارزش 8 ميليون دلار است. چنين ارتباطهايی اگر چه می تواند در راس قدرت آمريكا شايعاتی را به وجود آورد، اما خلاف قانون ايالات متحده نيست. لذا رئيس خود چنی يعنی جورج بوش هم از قضيه فوق مبرا نيست. البته بوش ادعا می كرد كه كاخ سفيد را از انحطاط اخلاقی دوران كلينتون پاك می كند. اما او چه طور می خواهد چنين كاری را انجام دهد؟ پدر وی و رئيس جمهور سابق هم به اندازه خودش ارتباط های نفتی داشت. از هنگامی كه دولت آمريكا تغيير رژيم كشور نفت خير عراق را سياست رسمی خويش اعلام كرد، ارتباط ميان معاون رئيس جمهور و كارفرمای سابقش بسيار زياد شد، زير سهام هالی برتون رشد فزاينده ای پيدا كرد. از ژوئيه گذشته تا اول آوريل ارزش سهام هالی برتون از 9 دلار به 21 دلار رسيد. اين شركت عظيم كه دفتر آن در تگزاس قرار دارد از ارتباط با كاخ سفيد استقبال زيادی می كند، زيرا به آن قول دادن امتيازهای زيادی داده شده و تاكنون برخی قراردادها نيز با شركت مذكور و مجموعه های تابعه آن برای فعاليت در عراق امضا شده است. حتی به قول يك كارشناس اقتصادی هالی برتون يكی از بازوهای آمريكا برای رواج «اقتصاد بازار» در عراق است.
اولين قراردادهای رسمی شركت های آمريكايی در عراق قرارداد كلاگ براون اند روت، يكی از شركت های زيرمجموعه هالی برتون، برای خاموش كردن چاه های نفت و قرارداد شركت حمل و نقل استيو دورينگ ـ كه دفتر آن در سياتل است ـ بودند. شركت استيو دورينگ در بندر ام القصر كار تامين مايحتاج نيروهای نظامی و انتقال كمك های ارسالی برای مردم را انجام می دهد. در نخستين مرحله بازسازی عراق جاده ها، مدارس و بيمارستان ها مدنظر هستند. به همين دليل از زمان شروع جنگ و بعد از سقوط بغداد ارزش سهام شركت های بزرگ ساختمانی در آمريكا نظير فلور (Fluor) و يا سهام توليدكنندگان ماشين آلات ساختمانی نظير شركت كاترپيلار به سرعت افزايش يافته است. علت اين موضوع به اعتقاد كارشناسان اميدواری نسبت به انعقاد قراردادهای درازمدت در عراق دانسته شده است. گفته می شود دولت آمريكا هفت شركت بزرگ را برای كسب قراردادهای اصلی مربوط به بازسازی عراق برگزيده است. طبيعی است كه آلمانی ها و فرانسوی ها در اين زمينه تنها نظاره گر بوده و از اين بابت عصبانی هستند.
كريستوس پروتوپاپاس، سخنگوی دولت يونان كه رياست اتحاديه اروپا را بر عهده دارد، می گويد: «عراق مايملك هيچ كس نيست و تحت قيموميت كشوری ديگر قرار ندارد. » اين سخنان پس از آن بيان می شد كه كالين پاول، وزير خارجه آمريكا در مقام يكی از قوی ترين حاميان اربابان اقتصادی متحده، گفته بود: «ما با همراهی شركای ائتلافی خود اين بار عظيم را برنداشته ايم. لذا در تحولات آينده هم آنها نمی توانند نفوذ زيادی داشته باشند. » حتی در مورد انگلستان هم ترديدهايی وجود دارد. انگليسی ها مديريت بندر ام القصر را به زودی دوباره به كارشناسان عراقی واگذار می كنند. برايان بوريد، مارشال نيروی هوايی كه بالاترين مقام نظامی انگلستان در خليج فارس محسوب می شود، می گويد: «بهترين كار آن است همان كسانی را كه در گذشته تاسيسات را اداره می كردند پيدا كرده و دوباره به سر كارشان برگردانيم. » اين حرف می تواند در واكنش به انعقاد قرارداد توسط واشنگتن با شركت حمل و نقل استيو دورينگ برای فعاليت در بندر ام القصر بيان شده باشد. قرارداد شركت آمريكايی استيو دورينگ 4/8 ميليون دلار ارزش دارد. در شركت هالی برتون فردی به نام جو لوپز كه رياست «كلاگ براون اند روت» را بر عهده دارد مسئول قراردادهای منعقده با پنتاگون شده است. جو لوپز از سال ها پيش با معاون رئيس جمهور دوستی دارد. در زمان جنگ اول خليج فارس در سال 1991 ديك چنی وزير دفاع بود و لوپز، آدميرال چهارستاره، يكی از مهم ترين مشاورانش بود.
البته طبيعی است كه هالی برتون هرگونه اعمال نفوذی از سوی معاون رئيس جمهور به نفع خويش را رد می كند: «از سال 2000 چنی هيچ نقشی در امضای قراردادهای شركت نداشته است. » با اين حال در ميان مقامات دولت بوش به ندرت می توان «ارتباط تجاری» قوی ای همانند رابطه چنی و هالی برتون يافت. ساير ارتباط ها چندان آشكار نيست. يك شبكه راديويی ايالات محلی متعلق به موسسه رسانه ای «كلير چانل كاميونيكيشن» كه يك موسسه بزرگ در تگزاس است، در طول جنگ عراق مردم را به راهپيمايی در حمايت از جنگ فرا می خواند. اين كار تنها دلايلی نظير وطن پرستی نداشت. موسسه رسانه ای مذكور دارای 1200 فرستنده در كشور است و معاون آن تام هيكس نام دارد. تام هيكس همان كسی است كه در سال 1998 كار تبليغات تيم بيس بال «تگزاس رنجرز» را انجام می داد و بوش پدر را به ثروت كلانی رساند. امپراتوری رسانه ای فوق الذكر قصد دارد پس از تسلط بر بازار راديو در آمريكا وارد عرصه فعاليت های تلويزيونی شود و به كمك های سياسی به اين منظور نيازمند است. دولت بوش هيچ گاه ارتباط خود با صنايع و اقتصاد را انكار نكرده است. اما پس از آنكه رسوايی های مربوط به بيلان شركت ها شدت يافت، برخوردهای دوگانه و اقتصادی سياستمداران آمريكايی نمود بيشتری پيدا كرد. اين موضوع به حدی شدت يافته كه به بخشی از سياست محافظه كاران افراطی بدل شده است.
در اين رابطه نام ريچارد پرل 61 ساله، يكی از خالقان ايده های جنگ بوش، نيز مطرح می شود. پرل چنان به استقلال خويش بها می داد كه حتی پيشنهاد حضور مستقيم در دولت آمريكا را رد كرد. وی تنها موافقت كرد كه يك شورای مشورتی برای مشورت وزارت دفاع را سرپرستی كند. سرشناس ترين چهره در «شورای خط مشی های دفاعی» هنری كيسينجر است. كيسينجر را می توان نماينده سياست های سنتی و عملگرايانه ای دانست كه چنی، رامسفلد و بوش را به پيروی از ايده امپراتوری آمريكا واداشت.
پرل كه در گذشته بيشتر به تفكراتش توجه می شد تا به نحوه پول در آوردنش، حالا متعاقب كنار رفتن از سمتش با مسائل جديدی روبه رو شده است. گفته شده كه وی مشاور يك شركت آمريكايی ورشكسته به نام گلوبال كروسينگ بوده است. شركت مذكور كه توليدكننده شبكه الياف نوری است پرل را تحريك كرده بود تا بيشتر سهام آن را به شركت های چينی و سنگاپوری بفروشد ـ كاری كه به رغم مخالفت دولت آمريكا صورت گرفت. شركت های آسيايی به خاطر حمايت پرل 125 هزار دلار به وی پرداخت كردند و قول دادند كه حواله هايی به ارزش 600 هزار دلار ديگر را برای وی ارسال كنند. پرل خودش می گويد كه فعاليت های خود در مقام مشاور خصوصی را با وظايف سياسی ـ امنيتی خويش در دولت نياميخته است. پس از افشای جزئيات اين قضيه پرل از سمت رياست شورای مشاور پنتاگون كنار رفت. بدين ترتيب وی به سبب جنجال اين موضوع ديگر نمی توانست «يك مانع» برای رامسفلد در بحبوحه جنگ عراق باشد. پرل در نامه استعفای خويش طی اقدامی تبليغی چنين نوشت: «پاداش پايان كار خويش را به خانواده نيروهای آمريكايی كشته و زخمی شده در عراق اهدا می كنم. » سيمور هرش، گزارشگر جنجالی در آمريكا، چندی پيش در نشريه «نيويوركر» نوشت كه پرل در شركت «تری رم» هم مشاركت دارد. اين شركت چند هفته پس از يازده سپتامبر 2001 تاسيس شد و سعی دارد سرمايه گذاران را به پروژه هايی كه مربوط به «حفاظت از وطن» و دفاع ملی می شوند، جذب كند. روز سوم ژانويه امسال پرل در شهر مارسی فرانسه ناهار را با دو تاجر عربستان سعودی صرف كرد. تری رم علاقه مند به پول و سفارش های كشورهای عربی شده است. هم صحبت های پرل در مارسی هم توجه خاصی به ارتباط وی با دولت آمريكا داشتند.
ديدار فوق اهميت سياسی نيز داشت. پرل در مقام مشاور تری رم حضور يافته بود، اما عرب های سعودی بيشتر قصد داشتند از وی به عنوان يك واسطه سياسی استفاده كنند. اين می توانست برخورد منافع از نوع كلاسيك آن باشد. يكی از دو عرب عدنان قاشوقی (Kaschoggi) بود، چهره سرشناس دهه های طلايی شصت و هفتاد كه به عنوان واسطه ميان شركت های تسليحاتی آمريكا و دربار عربستان ميليون ها دلار درآمد داشت. امروز قاشوقی 67 سال سن دارد و ثروتش كاهش يافته است، اما هنوز هم بهترين واسطه است. هنوز در مورد سرمايه گذاری برای تری رم نتيجه قابل توجهی به دست نيامده است. پرل ملاقات در مارسی را رد نمی كند، اما هرگونه اتهامی عليه خويش را رد می كند. در حالی كه روحيه اقتصادی استراتژيست پنتاگون موجب تحت فشار قرار گرفتنش شده، تماس های نزديك ميان چنی و شركت سابقش تاكنون در خارج از كشور بيشتر موجب عصبانيت و حسادت شده است. به تدريج اپوزيسيون در كنگره به اشتهای بی پايان برای تجارت توجه بيشتری نشان می دهد. ماكسين واترز، نماينده دموكرات، معتقد است: «قراردادهای هالی برتون در عراق ممكن است اين احساس را ايجاد كند كه معاون رئيس جمهور از مقام خويش سوءاستفاده می كند تا در زمان های جنگ سود شركت سابق خود را افزايش دهد.»
منبع: اشپيگل | 
