|
ترجمه اشكان ناصح: بچه ها سوالات سخت زيادی می پرسند اما پرسش های آنها در زمينه اعمال تروريستی يا جنگ تقريبا دشوارترين مقولات را برای پاسخ گويی تشكيل می دهد، خصوصا وقتی كه اخبار، جزئيات بی واسطه و مشروحی در اين خصوص فراهم می سازد. والدين با خود می انديشند كه آيا بايد فرزندان خود را از مواجهه با واقعيات خشن و پيگيری موضوعاتی اين چنينی محافظت نمايند يا آنكه آنها را در عقايد شخصی خويش شريك نمايند. متخصصين می انديشند كه چه ميزان اطلاعات می بايست در اختيار بچه ها گذارده شود يا اينكه چطور بايد به بچه هايی كه آشفته و ناآرام شده اند كمك نمود. به نظر می رسد همه بزرگسالان می بايست به نوعی معضل تضاد ميان حمايت از عدم خشونت و اينكه چرا در عين حال ملت ها همچنان قوای نظامی خود را حفظ می كنند و درگير جنگ می شوند برای فرزندانشان حل و فصل نمايند. اين مقاله به شما در پاسخگويی به تعدادی از سوالات رايج و دلواپسی هايی كه والدين و متخصصان در صحبت با كودكان در باب تروريسم و جنگ دارند، كمك می نمايد.
• • •
• بچه ها چطور به اخبار مربوط به جنگ و تروريسم واكنش نشان می دهند؟
واكنش بچه ها به مطالبی كه در خصوص اعمال خشونت آميز می شنوند و تصاويری كه در روزنامه ها و تلويزيون می بينند متأثر از سن و سال آنها و شخصيت فردی شان است. هنگامی كه سن را مد نظر قرار دهيم، بچه های سنين پيش دبستانی احتمالا تأثيرپذيرترين گروه سنی را در برابر تصاوير و صداهايی كه می بينند و می شنوند، تشكيل می دهند. بچه ها در اين سن حقايق را با آميختن آنها با تخيلاتشان و ترس از خطر، پيچيده تر می كنند، آنها می توانند به راحتی مستأصل گردند و ممكن است قادر به متوقف كردن افكار مغشوش كننده خود نباشند. بچه های سنين مدرسه ديگر مطمئنا تفاوت ميان خيال و واقعيت را می توانند درك كنند اما ممكن است در تفكيك قائل شدن ميان صحنه هايی از يك فيلم ترسناك با تكه فيلم مستندی در اخبار مشكل داشته باشند يا به نحوی درك نكنند كه يك حادثه منفرد در حال پخش مجدد است و بنابراين چنين بينديشند كه افراد بسيار بيشتری نسبت به آنچه واقعا در اين مورد وجود داشته، درگير حادثه گشته اند، به علاوه ماهيت بی واسطه و زنده اخبار آن را در نظر بچه ها چنان می نماياند كه گويی درگيری، نزديك به خانه آنها و حتی اصلا در كنار خانه آنهاست. بچه های سنين مدارس متوسطه و دبيرستان ممكن است به واسطه خط مشی سياسی يك موقعيت، نسبت به موضوعی علاقه مند و كنجكاو گردند و در خود نيازی را برای ايستادگی يا عمل احساس نمايند، آنها ممكن است از خود تمايلی مبنی بر درگير شدن در فعاليت های سياسی يا خيرخواهانه در ارتباط با اعمال خشونت بار نشان دهند.
علاوه بر سن و نشو و نمای عصبی و اندامی (maturity)، سبك شخصيتی و خلق و خوی بچه ها می تواند پاسخ آنها را تحت تأثير قرار دهد. برخی بچه ها به طور طبيعی برای واكنش ترس مستعدتر هستند و بنابراين اخبار مربوط به موقعيتی خطرناك ممكن است اضطراب آنها را به اوج برساند. بچه ها يا نوجوانانی كه مليت آنها همسان با مليت گروه درگير جنگ باشد ممكن است نسبت به موقعيت حساس تر و آگاه تر باشند و بچه هايی كه شخص آشنايی را درگير شده در حوزه جريانات دارند به خصوص ممكن است از رويدادها متأثر شوند. همچنين كودكان و نوجوانان اخباری را كه می شنوند، مرتبط با رويدادها و موضوعات زندگی خودشان، شخصی خواهند كرد. بچه های كم سن معمولا اغلب نگران جدايی از والدين، خوب و بد ترس از تنبيه هستند. آنها ممكن است پرسش هايی در خصوص كودكانی كه در اخبار می بينند يا بچه هايی كه تنها مانده اند مطرح نمايند، يا به جمع آوری موضوعاتی در ارتباط با رفتار خوب و بد آنها بپردازند. بچه های مدارس متوسطه در كانون كشمكش های همسالان هستند و همچنين در حال ايجاد و گسترش يك نگرش اخلاقی سنجيده و حساب شده. اشتغال ذهنی با مفاهيم عدالت و مجازات در اين گروه سنی شايع تر است و نوجوانان موضوعات گسترده تری را مرتبط با اخلاق و سياست تلقی می كنند. نوجوانان همچون بزرگسالان، ممكن است در زمينه زندگی به تفكر روی آورند واولويت ها و علايق خود را مجددا مورد ارزيابی قرار دهند.
در انتهای ديگر طيف به نظر می رسد برخی كودكان به نوعی ايمن می شوند يا حوادثی را كه در اخبار مشاهده می كنند ناديده می انگارند. به نظر می رسد آنها می توانند بار بيشتری را متحمل شوند و به واسطه ماهيت تكرار شونده گزارش ها نسبت به آنها بی حس می شوند. مواجهه با اشكال چندگانه و متعدد خشونت از قبيل بازی های ويدئويی، درك ماهيت واقعی تراژدی ها را دشوارتر می سازد. والدين و متخصصين می بايست گوش به زنگ باشند كه راه حل های نهايی بچه ها می تواند بر مبنای آنچه در فيلم ها ديده اند بنا شود. پاسخ های جاهلانه يا تكانه ای متأثر از توصيه های نابهنجارند و می بايست كه در زمينه تعارض های واقعی به آنها پرداخته شود.
• چطور می توانيم بفهميم كه يك بچه نسبت به اقدامات تروريستی و جنگ چه احساس و فكری دارد؟
قضاوت راجع به اينكه آيا كودكی در ارتباط با اخبارشنيده شده، ترسيده يا نگران گرديده يا خير، هميشه به راحتی مقدور نيست. بچه ها ممكن است از اينكه راجع به ترس هايشان صحبت كنند اكراه داشته باشند يا ممكن است از نحوه متأثر شدن خود از اخبار، ناآگاه باشند. والدين می توانند به جست وجوی نشانه هايی در خصوص نحوه واكنش كودك بپردازند. بازی جنگی الزاما دال بر وجود مشكل نيست. بازی های مرتبط با جنگ طبيعی است و اين بازی ها می تواند در پاسخ به رويدادهای جاری، همچنان كه آنها فعالانه بر روی اطلاعات دريافتی عمل می كنند، تقليد می كنند، برون ريزی می كنند و مسائل را در قالب سناريوهای مختلفی حل می كنند افزايش يابد، اما رفتارهای بازگشتی، هنگامی كه بچه ها درگير رفتارهايی می شوند كه از كودكان سنين پايين تر مورد انتظار است، رفتارهای پرخاشگرانه بيش از اندازه، وحشت های شبانه يا تفكرات وسواسی در خصوص خشونت می تواند دلالت بر واكنش های عادی داشته باشد كه نيازمند توجه و بررسی دقيق تر خواهد بود. همچنين پرداختن به ترس های ويژه و شخصی بچه ها نيز ضروری است. والدين نبايد در زمينه آنچه به خيال خودشان بچه ها راجع به آنها نگرانی هايی دارند مفروضاتی بسازند، آنها اغلب از شنيدن حالات و ترس های واقعی بچه ها شگفت زده می شوند مثلا هنگامی كه مشاهده می كنند كودكی ديگر رفتن برای قايق سواری را پس از ديدن كشتی ای كه مورد حمله قرار گرفته است رد می نمايد.
• ما بايد به چه شكلی با بچه ها راجع به جنگ و اقدامات تروريستی صحبت كنيم؟
برعكس ترس های والدين، صحبت كردن درباره اقدامات خشونت آميز ترس كودك را افزايش نخواهد داد، نگه داشتن بچه ها با احساس وحشت مخرب تر از بحث آزاد است، البته همچون ساير موضوعات می بايست سن و سطح درك كودك را هنگامی كه وارد بحث می شود مد نظر قرار داد. بچه های 4 يا 5 ساله هم در مورد اعمال خشونت آميز چيزهايی می دانند اما همه بچه ها ممكن است ندانند كه چطور بايد درباره نگرانی های خود صحبت نمايند. اين برای والدين اغلب ضروری است كه خودشان سر صحبت را باز كنند. پرسيدن از بچه ها در خصوص آنچه شنيده اند يا آنچه فكر می كنند، راه خوبی برای شروع صحبت است. والدين می بايست از سخنرانی كردن يا درس دادن به بچه ها راجع به موضوعات پيش از آنكه بررسی هايی در خصوص آنچه واقعا برای بچه مهم، گيج كننده يا مسئله ساز است خودداری نمايند. بزرگسالان می بايست مترصد فرصت هايی برای تحريك آنها باشند، به عنوان مثال هنگامی كه با هم در حال تماشای اخبار هستند. والدين همچنين می توانند در پی استفاده از فرصت هايی باشند كه موضوعات مربوطه طی آنها مطرح می شود مثلا هنگامی كه تلويزيون در حال نشان دادن افرادی است كه در حال بحث و گفت وگو با يكديگرند. بحث در مورد مسائل گسترده تری همچون مدارا (tolerance)، اختلاف نظر (difference) و حل مسائل از طريق غيرپرخاشگرانه نيز می تواند به وسيله اخبار برانگيخته شود. همچنين يادگيری در زمينه فرهنگ ها و مذاهب بيگانه، افسانه ها و تصورات قالبی را برطرف می نمايد و به نحو صحيح تری تشابهات و تمايزات را ترسيم می نمايد.
اخبار وقايع خشونت آميز سرزمين های دور همچنين می تواند بحث هايی در خصوص راه حل های غيرپرخاشگرانه در زمينه مسائل روزمره را نيز برانگيزاند، مثلا كمك كردن به بچه ها برای به توافق رسيدن در اين زمينه كه چطور اسباب بازی ها را بين خودشان سهم نمايند يا اينكه چگونه راهبردهای سازنده ای جهت تنظيم و اداره اختلافات در بازی بيسبال در پيش گيرند. بچه های بزرگ تر می توانند موضوعات مرتبط با جامعه، مثلا بحث و مشاجره در يك مركز خريد را درك نمايند. طرق موثر كار روی اين موقعيت های گسترده تر می تواند با كمك در شرح و بررسی موقعيت های خشونت آميز مختصرتر تسهيل شود. بزرگسالان همچنين می بايست به خواست كودك مبنی بر عدم صحبت در خصوص موضوعاتی خاص تا زمانی كه آماده نشده است احترام بگذارند، در عين حال كه به واكنش های غيركلامی آنها همچون تظاهرات يا وضعيت چهره ای، رفتار بازی، تن كلام يا محتوای كلام بچه كه نشانه های مهمی از واكنش های او و نياز ناگفته اش برای صحبت كردن است توجه نمايند. پاسخ به پرسش ها و بررسی ترس ها، همگی در يك جلسه نشست حاصل نمی شود، موضوعات جديدی ممكن است مطرح شوند و يا موضوعاتی در خلال زمان رخ نمايند، بنابراين بحث می بايست به صورتی نسبتا مستمر و بر مبنای نيازها تداوم يابد.
• آيا به فرزندمان اجازه تماشای تلويزيون يا مطالعه در زمينه جنگ و تروريسم را بدهيم؟
والدين و متخصصان می توانند فرض را بر اين بگذارند كه اكثريت بچه ها لااقل تا حدودی امكان دسترسی به اطلاعات و ديدن و شنيدن در خصوص رويدادهای جاری كه در خبرها منعكس می شوند را داشته اند. به هر شكل سن كودك و سبك شخصيتی او تعيين می نمايد كه بزرگسالان تا چه حد امكان دسترسی مستقيم كودك را بايد فراهم سازد. تماشا كردن، خواندن و بررسی خبرها در كنار هم بهترين راه جهت سنجش واكنش كودك و كمك به كودك يا نوجوان جهت مواجهه با اطلاعات است. در بحث جمعی در زمينه آنچه ديده و شنيده می شود، والدين و متخصصان از چگونگی پردازش اطلاعات و مواد توسط بچه ها و چگونگی احساس آنها در مورد رويداد مطلع می شوند. اين موقعيت همچنين امكان يك تبادل نظر فوری درباره بحث جنگ و خشونت را فراهم می سازد. تصحيح اطلاعات تحريف شده و غلط و سپس بحث در خصوص احساسات شخصی سودمندتر است.
• آيا می بايست عقايد شخصی خود را به كودك بگوييم؟
اخبار تروريسم و جنگ يك فرصت مناسبی جهت بحث در باب موضوعات پيشداوری، تصورات قالبی و پرخاشگری و طرق عاری از خشونت مواجهه با موقعيت ها را ايجاد می نمايد. بزرگسالان پيش از گفت وگوها، خود می بايست اطلاعات و نظرات خويش را مورد كنترل و وارسی قرار دهند. گشودن باب بحثی صادقانه پيشنهاد می شود، اما بزرگسالان بايد مراقب تحصيل نظرات خود به عنوان حقيقت محض يا قطعی باشند. در بحث می بايست مجال عدم توافق و ابراز نقطه نظرات متمايز برای طرفين محفوظ باشد. احساس در اشتباه بودن يا داشتن درك غلط می تواند موجب شود تا بچه ها از گفت وگو كناره گيری نمايند يا اين احساس را به آنها القا نمايند كه بد يا نادان هستند. در كنار بحث از اينكه چطور جنگ و تروريسم اغلب از تعارضات بين شخصی، بدفهمی ها و يا تفاوت های ميان مذاهب و فرهنگ ها برمی خيزد الگودهی فرهنگ همزيستی حائز اهميت است. درك نقطه نظرات ديگران گام ضروری جهت حل تعارضات به شيوه های غيرخشونت آميز است.
• چطور می توانيم كودكمان را مطمئن و آرام كنيم؟
ترس های بچه را رد نكنيد. وقتی ترس های بچه ها بی اهميت جلوه داده شود آنها ممكن است دچار آشفتگی و خجالت گردند. بزرگسالان با تفحص در موضوعات و آموزش طرق مثبت مقابله و از عهده برآيی، می توانند به كودكان برای فائق شدن بر ترس و اضطرابشان كمك نمايند. والدين و متخصصان می توانند با بيان حقايقی به كودكان در خصوص اينكه مثلا چگونه از مردم محافظت می شود (به وسيله نيروهای پليس و...) و آموزش اقدامات ايمنی بخش فردی كه آنها می توانند به كار گيرند (از جمله تأكيد بر اهميت صحبت با يك بزرگسال هنگامی كه مورد تهديدی قرار می گيرند) و حمايت عاطفی از آنان، در بچه ها احساس اطمينان و امنيت ايجاد نمايند. مترجم: تأكيد می شود حد خشونتی كه كودك قادر به ديدن يا شنيدن يا بحث در خصوص آن است كاملا متأثر از سن و سال بچه ها و شخصيت آنها و جو خانوادگی شان است و مواجهه كودك با اخبار و رويدادهايی فراتر از ظرفيت و توان روانی اش، خصوصا در صورت مكرر بودن می تواند منجر به استيصال كودك و درجات مختلف آشفتگی موقت يا مستمر وی گردد و اين امر دلالت بر لزوم سعی جدی در محافظت از كودكان در برابر اخبار و اطلاعات و رويدادهای ديداری و شنيداری خارج از حد و ظرفيت آنها دارد و در صورت وقوع چنين تجربياتی و مشاهده علائم كلامی و غيركلامی آسيب ديدگی روانی و استمرار آنها، مراجعه به متخصصان و انجام اقدامات حمايتی و درمانی لازم ضروری است. | 
