|

سهيلا قاسمی: جام يوفا در اصل زاده تفكر ارنست تومن سوئيسی و اوتورينو بارازی ايتاليايی (كه هر دو بعدها نايب رئيس فيفا شدند) و سر استنلی روز (نايب رئيس بعدی فيفا) است.
رقابت نمايشگاه تجاری
آنها در اين فكر بودند كه تورنمنتی برای تيم های منتخب شهرهای سراسر اروپا ترتيب دهند تا به اين ترتيب تجارتی ميان ملت ها شكل گيرد. اين عقيده مورد موافقت قرار گرفت و پيش از جام يوفا، جام تجارت بين شهرها روز هيجدهم آوريل 1955 يعنی دو هفته پس از ايجاد جام قهرمانان باشگاه های اروپا شكل گرفت.نخستين جام تجارتی متشكل از تيم هايی از بارسلون، بازل، بيرمنگام، كپنهاگ، فرانكفورت، لوزان، لايپزيگ، لندن، ميلان و زاگرب بود. در اصل اين تورنمنت به صورت رقابتی دو ساله در نظر گرفته شده بود. اما سه سال به طول انجاميد و طی اين مدت 23 ديدار انجام شد. بارسلونا كه منحصرا از بازيكنان اف ث بارسلونا استفاده می كرد در نهايت نماينده لندن را در مجموع با نتيجه 8 بر 2 شكست داد.
افزايش باشگاه ها
در دومين تورنمنت سازمان دهندگان به شركت باشگاه ها و ادامه آن به شكل حذفی ادامه دادند. اما تيم ها هنوز بايد از شهرهای مختلف می آمدند تا شكل تجاری اين جام حفظ شود. شانزده باشگاه در تورنمنت سال های 60 ـ 1958 شركت داشتند و پس از آن اين رقابت به شكل هر ساله برگزار شد. تا سال 1962 تعداد شركت كنندگان به 32 تيم افزايش يافت. در سال ،1967 چهل و هشت تيم، در سال 1968 شصت تيم در اين رقابت ها شركت داشتند. در فصل 70 ـ 1969 اين تعداد به شصت و چهار تيم رسيد. در حال حاضر نيز بيش از صد تيم در اين جام شركت دارند.
برتری سريع اسپانيا و انگلستان
در اولين دوره های برگزاری اين تورنمنت تيم های جنوب اروپا و به ويژه كشور اسپانيا برتری محسوسی داشتند. بارسلونا سه بار قهرمان شد و والنسيا نيز دو بار اين عنوان را به دست آورد. در سال 1968 ليدز يونايتد اولين باشگاه شمال اروپايی بود كه قهرمان شد. اين قهرمانی مقدمه ای بود برای شش قهرمانی باشگاه های انگليس.
تغيير نام
پانزدهمين دوره اين تورنمنت در سال های 72 ـ 1971 انجام شد و باشگاه تاتنهام هاتسپر به قهرمانی رسيد. اين دوره اولين دوره ای بود كه به اين تورنمنت نام جام يوفا اطلاق شد. تغيير نام آن به اين علت بود كه اين رقابت رابطه خود را با دنيای تجارت قطع كرده بود و يوفا به عنوان اولين سازماندهی ورزشی با كاردانی و دانش لازم اداری و ورزشی به كار ادامه داد.
پيروزی های شمال اروپا
در دهه 1970 آلمان، هلند و بلژيك برای رسيدن به سكوی قهرمانی با انگليس به رقابت پرداختند و تيم IFK گوتبورگ نيز در سال 1982 و 1987 با قهرمانی خود پرچم سوئد را افراشته ساخت. در حقيقت بين سال های 1968 و 1984 فقط يك تيم از جنوب اروپا (يوونتوس در سال 1977) اين پيروزی صرف شمالی ها را مختل كرد و بر تيم هايی مثل ليدز، ليورپول، بروسيا مونشن گلادباخ و تاتنهام غلبه كرد. طی اين دوران اين تيم دو بار قهرمان شد.
موفقيت های ايتاليا
پس از پيروزی های مداوم رئال مادريد در اواسط دهه ،1980 باشگاه های ايتاليايی برای برتری در تورنمنت های دهه 1990 خود را آماده كردند. اين رويه با پيروزی باشگاه ناپولی در سال 1989 آغاز شد. باشگاه های ايتاليايی طی يازده فصل هشت بار قهرمان شدند. اينتر ناتزيوناله نيز سه بار قهرمان شد. در نهايت گالاتاسرای در آخرين فصل اولين جايزه اروپايی تركيه را نصيب اين كشور كرد.
فينالی مفرد
به استثنای فينال سال های 1962 و 1965 كه به ترتيب در بارسلونا و تورين برگزار شدند، اين فينال مثل دوره های قبلی كه دو جبهه داشت نبود. شكل اين تورنمنت در سال 1998 تغيير كرده و به صورت يك سويه درآمد. اين فينال كاملا ايتاليايی بود و اينتر و لاتزيو به مصاف هم رفتند. آن سال استاديوم پارك دپرنس شهر پاريس شاهد ديداری بود كه با نتيجه 3 بر صفر به پايان رسيد. فصل بعد استاديوم لوژنيكی مسكو نيز ميزبان پارما و مارسی بود. برای سومين بار يكی از باشگاه های فرانسوی به فينال رسيده بود و برای سومين بار هم آنها فينال را واگذار كردند.
ادغام دو جام
از دوره 2000 ـ 1999 برندگان جام های خانگی می توانستند به جام يوفا راه يابند. تصميم گرفته شد كه جام برندگان جام اروپا نيز برگزار نشود. به علاوه باشگاه ها از سومين مرحله مقدماتی جام قهرمانان اروپا حذف می شدند و هشت تيمی كه در ليگ كشورشان سوم شده بودند در پايان مرحله اول گروهی در رقابتی مشابه برای نبرد در جام يوفا آماده می شدند. اين رقابت ها متشكل از سه تيم انتخاب شده در بازی جوانمردانه، سه برنده جام اينترتوتو يوفا و برندگان برخی جام های خانگی بود.
ركوردداران
اينتر، يوونتوس و ليورپول ركورد موفقيت در سه فينال جام يوفا را دارند. رئال مادريد، تاتنهام هاتسپر، پارما، بروسيا مونشن گلادباخ، گوتبورگ و فاينورد هريك دوبار قهرمان اين رقابت ها شده اند. |