|
اميرحسين مهدوی: «فرد مستقلی است، حتی با من و دكتر نوربخش هم در بعضی از موارد اختلاف نظر پيدا می كرد» محمدحسين عادلی رئيس كل اسبق بانك مركزی كه شيبانی را به معاونت اقتصادی خود گماشته بود ارزيابی مثبتی از رئيس جديد ارائه می دهد. استقلال و ايستادگی بر اصول را خود شيبانی هم در سخنرانی معارفه به رخ كشيد: سال 79 وقتی برنامه سوم ابلاغ شد و بر اساس آن می بايد دو كارشناس به انتخاب رئيس كل بانك به شورای پول و اعتبار بپيوندند نوربخش من را خواست و دعوت كرد تا به عنوان كارشناس در شورا حضور پيدا كنم. من نپذيرفتم چرا كه به عنوان دبيركل بانك عضو بدون رای شورا بودم. به نوربخش گفتم اگر من رای داشته باشم ممكن است در بعضی موارد در مخالفت شما صحبت كنم و اين برای بانك بد است. اما او مرا منصوب كرد و اتفاقی هم كه پيش بينی می كردم افتاد. به طوری كه يك روز آقای حجتی وزير جهاد كشاورزی پرسيد: چطور به پيشنهاد رئيس ات رای ندادی، نوربخش هم جواب داد شيبانی رئيس ام نيست رفيق ام است. او كه هفته گذشته در ديدار با رهبر معظم انقلاب و رئيس جمهور برنامه های خود را بيان كرده است تاكيدات رهبری برای كار در بانك مركزی را چنين برشمرد: ايشان روی تقويت ارزش پول ملی و انضباط مالی تاكيد داشتند همچنين از من خواستند كه بانك مركزی علاوه بر اثرگذاری و اقناع كارشناسی نهادهای داخلی بر سازمان های جهانی هم با قدرت نظر بدهد. همچنين به من توصيه كردند كه صبور باشم.
ابراهيم شيبانی صريحا در ابتدای كار تكليفش را با كسانی كه سياست های سال های گذشته بانك را بر اساس نسخه های صندوق بين الملل پول (IMF) و بانك جهانی می دانستند، روشن كرد: رابطه با نهادهای جهانی چيزی نيست كه بتوانيم از آن صرف نظر كنيم اين جور هم نيست كه با آنها اثرپذيری داشته باشيم. مثلا يك بار زمانی كه معاون اقتصادی بودم يكی از كارشناسان IMF به بانك مركزی آمد برای سخنرانی. بعد از سخنرانی به او گفتم اين چيزهايی كه گفتی ما در ترم يك دانشگاه خوانده ايم. بنابراين ما می توانيم روی آنها اثر بگذاريم نه اينكه فقط اثرپذيرباشيم. حتی در حال حاضر چند نفر از كارشناسان ما برای تعليم سياست های بانكی به كشورهای مختلف اعزام شده اند. چندی پيش زمانی كه قرار بود نرخ اوراق مشاركت ارزی ايران تعيين شود، هيأتی 12 نفره برای تحقيق به ايران آمدند. از من پرسيدند تصميم گيری در كشورها چگونه است و من گفتم اختلاف نظرها بين دولت و نمايندگان مجلس و يا بين خود نماينده ها زياد است و گاه به مرحله جدال فيزيكی هم می رسد. آنها بسيار تعجب كردند و گفتند پس در كشور تصميم گيری ها كاملا دموكراتيك است.
بازار پول و سرمايه عبارات آشنايی كه در چند ماهه پايانی عمر نوربخش از زبان او و مهندس مظاهری شنيده می شد؛ از سوی شيبانی هم تكرار شد. تضاد مهم بانك و وزارت اقتصاد كه در صحبت های شيبانی نشانی از رفع آن نبود: در حال حاضر بازار سرمايه چندان قوی نداريم و سياست های پولی هم پيوند غيرقابل انكار با سياست های مالی دارند آن هم در شرايطی كه بورس اوراق بهادار به عنوان تنها نماينده بازار سرمايه عمری 12 ساله دارد و تا قوی شدن آن راه زيادی باقی مانده است. اما سعی می كنيم به كمك مهندس مظاهری در تقويت هر دو نهاد پيش رويم. دكتر در سخنرانی معارفه خود را دموكرات و آماده پذيرش آرای مختلف نشان داد: نوربخش هم برعكس اغلب مديران تحمل زيادی داشت و مديران خود را لزوما از بين همفكران برنمی گزيد. من به عنوان كسی كه 20 سال با او بودم و در لحظه مرگ هم دستم در موهايش بود و كنار تختش نشسته بودم گواهی می دهم كه از انتقاد خوشحال می شد. من سعی در تداوم همين رويه دارم. رئيس كل بانك مركزی در موضع گيری اقتصادی اش سوبسيد را مخل اقتصاد خواند و بر شناور شدن نرخ سود بانكی و ارتباط نرخ ارز با نقدينگی، پايه پولی و نرخ تورم تأكيد كرد. اين موضع گيری او حاكی از آن است كه وی به احتمال قوی زير بار كم شدن نرخ سود بانكی و ثابت ماندن نرخ دلار در عين وجود تورم 15 درصدی نخواهد رفت. او از قانون بانكداری بدون ربا تجليل كرد و اجرای آن را در صدر برنامه هايش نشاند: بانكداری بدون ربا بهترين قوانين كشور است كه توسط مجلس، شورای نگهبان و امام(ره) تأييد شد بايد جزئياتش اجرا شود. قانونی كه هنگام تصويب حتی موارد جزئی اش هم با فقهای شورای نگهبان چك می شود.
او اظهار اميدواری كرد با كمك كارشناسان نظارت روی بانك ها جدی تر شود. او از مظاهری نقل كرد كه انتقاد از نظام بانكی مثل چای در مجالس است و هميشه وجود دارد. اين در حالی بود كه محمدجواد وهاجی سرپرست بانك مركزی، لحظاتی قبل از رئيس گفته بود: مشكلات سيستم بانكی همه اش به خاطر ندانستن است و كسی كه منطق آن را بداند مشكلی ندارد. شيبانی مكانيزه كردن نظام بانكی را تنها آرزوی تحقق نايافته نوربخش برشمرد. مظاهری هم در اين مراسم كه ساعت 11 صبح در طبقه هجدهم بانك مركزی برگزار شد «شناخت اموال عمومی و صلاحيت اداره درست اموال اسلام و مسلمين» را علت اصلی انتخاب شيبانی خواند. او همچنين از يكدلی بانك و وزارت اقتصاد در آينده خبر داد. سيف نيز به نمايندگی از مديران عامل بانك ها شيبانی را انتخاب «اصلح» برای اين پست دانست. او خود هم كانديدای احراز اين سمت بود.وی پذيرفتن پست توسط شيبانی را «ايثار» خواند. شاهی عربلو نايب رئيس كميسيون اقتصادی مجلس نيز نسبت به اين انتصاب ابراز خوشبينی كرد و گفت: برنامه هايی با مرحوم داشتيم كه اميدواريم با دكتر شيبانی پيش رود، كه انشأالله پيش خواهد رفت. چرا كه زمانی هم كه آقای مظاهری برای وزارت پيشنهاد شدند عده ای از دوستان ابراز نگرانی می كردند ولی من خوشبين بودم. حالا هم نسبت به اين انتصاب خوشبينم. در پايان مراسمی كه كلا 70 دقيقه به طول انجاميد، شاهی عربلو، حجت الاسلام محمدی، پيش نماز بانك مركزی و مظاهری برای بدرقه شيبانی تا اتاق رياست همراه او رفتند و او را با ميز «رئيس كل» تنها گذاشتند.
ديدگاه های ابراهيم شيبانی
• اگر كسی بگويد مهم ترين مشكلات اقتصادی ايران را در چه می داند، نظر شخصی خود را بيان كرده است و ممكن است اين بزرگ ترين مشكل اقتصاد ايران نباشد.
• اگر محيطی فراهم باشد كه در آن به مالكيت تهاجم شود، اين اولين اغتشاش در اقتصاد و خشك كردن ريشه اقتصاد است.
• احترام به مالكيت ريشه در اسلام دارد و در احكام اديان ديگر اين موضوع اين گونه ديده نمی شود.
• معاملات در اسلام كاملا براساس عرضه و تقاضا است و اين از افتخارات اسلام است ولی اقتصاد غرب آن را اختراع خود می داند.
• در اسلام ضمن اينكه آزادی است ولی آزادی بی انتها وجود ندارد و اگر موضوعی سبب اغتشاش در سلامت جامعه و اقتصاد و دادوستد بشود، حكومت دخالت می كند.
• اين موضوع كه اگر قيمت ها پايين باشد، دولت نبايد كاری بكند و در صورتی كه قيمت ها بالا رفت دولت بايد دخالت كند، اشتباه است؛ دولت تنها بايد عرضه و تقاضا را تنظيم كند تا به كسی اجحاف نشود.
• ما در اصول ضعف داريم. برای پيدا كردن مشكلات ابتدا بايد به مسائل ريزی توجه شود و بعد مسائل ديگر.
• كسی كه می گويد برای هندوانه بايد ستاد توزيع تشكيل شود اقتصاد نخوانده است، چون هندوانه هنگام وفور قيمت پايين و در سرما دارای قيمت بالايی است ولی می گويند بياييد اين را تقسيم كنيم در حالی كه اين غلط است چون تقسيم و كوپن بندی، برای زمان های خاص و ويژه است.
• اختلاف نظر بين اقتصاددانان كمتر از ده درصد است. اصولا مخالفين كسانی هستند كه اقتصاد نخوانده اند و البته در ميان اقتصاد خوانده ها مكتب های مختلف وجود دارد، مثلا مكتب پولی و اقتصاد دكتری.
• من برای اشتغال، طرح های خاصی دارم و نمی توانم ببينم كه جامعه در حال متلاشی شدن است و همه ملتهب هستند.
• مكانيسم بازار و بحث عرضه و تقاضا حد و حدود خود را دارد. نمی توان همه چيز را به بازار واگذاشت. تنظيم بازار به هر صورت كار دولت است همان طور كه ايجاد شرايط رقابت، در احتمال ورودی دانشگاه ها را دولت انجام می دهد و بر آن نظارت دارد
عكس: پيمان هوشمندزاده | 
