|
كيوان فيض الهی : جنگ افزار بيست و هفت سال پيش بين 20 تا 36 موشك انداز 8K14 (اسكاد - B) و تعداد نامعلومی موشك توسط اتحاد جماهير شوروی سابق به عراق فروخته شد. علاوه بر يازده موشك انداز متحرك، مجموع موشك های تك مرحله ای با سوخت مايع كه از شوروی به عراق وارد شد به 819 می رسد. در سال 1987 عراق اقدام به اجرای برنامه ای به افزايش برد موشك اسكاد - B و طراحی مجدد آن كرد تا در توليد چندين نوع جديد و قوی تر به نام های الحسين، الحجاره والعباس به خودكفايی رسد. كميسيون ويژه سازمان ملل گزارش های متعددی از واردات سيستم های اسكاد توسط عراق از كشورهای ديگری علاوه بر اتحاد جماهير شوروی دريافت كرد. اما هيچ مدركی دال بر اين واردات يافته نشد. بنابراين كميسيون ويژه سازمان ملل تشخيص داد كه هيچ موشك اضافی از اين نوع يا تجهيزات مورد نياز آن توسط عراق تهيه نشده است. در پنجم دسامبر سال 1989 عراق راكت بلندی به طول 25متر پرتاب كرد كه اولين مرحله از يك سيستم پرتاب ماهواره سه مرحله ای به وزن 48 تن و در مجموع دارای نيروی پيش رانش لازم برای پرتاب موشكی به وزن 70 تن بود. اين وسيله از پنج موشك الحسين كه به هم بسته شده اند تشكيل شده است. همچنين اين وسيله از سيستم پيش رانش سوخت مايع ساخته شده بر اساس موشك های اسكاد نيز برخوردار است. مرحله آغازين اين سيستم شامل مجموع چهار يا پنج موشك اصلاح شده اسكاد می شد. مرحله دوم نيز از يك موشك اسكاد تشكيل می شد در حالی كه سومين مرحله دارای يك موتور SA-2 بود. تنها اولين مرحله قادر به عمل كردن بود و ممكن است مراحل دوم و سوم دكوری باشند. اين سيستم العبيد نام گذاری شد و گفته می شود كه قادر است ماهواره هايی كه برای اكتشاف، ارتباطات و كنترل به كار می روند را در مدارهای كوتاه زمين قرار دهد. گزارش هايی كه بر اساس آنها اين موشك پيش از بازگشت به اتمسفر زمين هفت بار دور زمين گشته بود، نادرست از كار درآمد. همچنين آژانس خبری موثقی اعلام كرد كه عراق يك سيستم SSM موسوم به تموز - 1 با برد دو هزار كيلومتر را نيز ساخته است. چيز بيشتری در مورد اين سيستم ها گزارش نشده است كه به نظر می رسد آزمايش نوعی تكنولوژی بوده اند. سكوی پرتاب اين سيستم كه توسط ايالات متحده در ششم دسامبر 1989 كشف شد در 230 كيلومتری جنوب غربی بغداد قرار داشت.
در خلال سال های 1988 تا 1990 عراقی ها گام های بلندی در زمينه برنامه راكت های بومی شان برداشتند كه به طور عمده بر بالا بردن كارآيی موشك اسكاد تمركزيافته بود. تهران تقريبا در 300 كيلومتری مرز ايران و عراق قرار دارد كه خارج از برد موشك اصلاح شده اسكاد - B با برد نهايی 300 كيلومتر است. عراق برای فائق آمدن بر اين نقص برد اسكاد را به دو برابر افزايش داد. ظاهرا اين موفقيت تا حد زيادی به پشتوانه كمك های تكنيكی و تجهيزات خارجی به دست آمد. اولين محصول بهينه سازی اسكاد الحسين نام گذاری شد و بردی بين 600 تا 650 كيلومتر داشت كه امكان اصابت به تهران را فراهم كرد. اين موشك از طريق كاهش تقريبی مقدار ماده منفجره موشك اسكاد به 300 تا 350 كيلوگرم اصلاح شد. الحسين تقريبا با طول 2/11متر و قطر 90 سانتی متر كم و بيش مشابه اسكاد - B (طول 5/11متر و قطر 88 سانتی متر) بود. همچنين الحسين بيشتر اسرائيل و تمامی سوريه را در محدوده اصابت خود قرار می دهد. در خلال ماه های ژانويه و فوريه سال ،1991 60 فروند از اين موشك به عربستان سعودی و اسرائيل شليك شد. در اواخر ماه مارس 1990 بر اساس يك گزارش مطبوعاتی، عراق كار ساخت شش موشك انداز ثابت برای الحسين را در فرودگاه 2-H واقع در غرب عراق و در مجاورت مرز اردن به پايان رساند. اگرچه يك موشك انداز ثابت نسبت به نوع متحرك آن دقت بيشتری را فراهم می كند اما در برابر حمله بسيار آسيب پذيرتر خواهد بود. بيشتر موشك های اسكاد يا از نوع اسكاد عراق از موشك اندازهای متحرك ناقل سكو و يدك كش های الوليد پرتاب شده اند. عراق در تلاش برای افزايش برد موشك های اسكاد - B وارداتی اش از تكنيك های ساده ای استفاده كرد كه چيز قابل توجهی به اساس تكنولوژی موشكی اش اضافه نكرد. به هر حال تلاش های آنها در زمينه مهندسی معكوس (تجزيه يك سيستم كامل به منظور جداسازی و شناسايی همه قطعات يا واحدهای ساختمان آن)، فراگيری ساخت و تكنولوژی ماشين آلات پيشرفته و ملزومات گوناگون اجزأ سيستم های موشكی را به دنبال داشت. عراق طی اين كوشش ها، مهارت هايی را به ويژه در سيستم های پيش رانش موشك و نيروی محركه آنها، هدايت و كنترل و تكنولوژی های توليد بدنه و نيز سخت افزارهای ماشين كاری با دقت بالا به دست آورد. با اين حال عراق در خلال تلاش هايش در زمينه مهندسی معكوس در به دست آوردن ظرفيت ساخت داخلی سيستم های موشكی كاملا خودكفا، موفق نبود. عراق به دنبال ساخت موفق الحسين از موشك های اسكاد وارداتی، توليد كاملا داخلی اين موشك ها را به عهده گرفت. عراق از طريق واردات اجزأ مورد نياز، تجهيزات توليد و ماشين آلات توانست خط توليد اين موشك را راه اندازی كند. عراق در اوايل سال 1990 هدف ساخت 200 موشك را تعيين كرد كه احتمالا در نظر داشت 1000 موشك توليد كند. با فرا رسيدن آوريل 1991 عراق به طور چشمگيری در تلاش برای توليد بومی موشك هايش پيشرفت كرد. عراق عملا تمامی اجزأ عمده موشك های بوميش به استثنأ ژيروسكوپ ها (وسيله ای كه امتداد مرجع زاويه ای را به كمك چرخش جرمی سنگين حفظ می كند) را با موفقيت توليد و آزمايش كرد. عراق برای فراهم كردن ژيروسكوپ ها از خارج، قراردادهايی بسته بود. عراق تا پيش از سال 1996 تعدادی از ژيروسكوپ های وارداتی اصلی را حفظ كرد. عراق 12 آزمايش ايستاد و چهار آزمايش پرواز موتورهای ساخت داخل را هدايت كرد كه تعدادی از اين آزمايش ها موفق بودند. در سال 1988 عراق كار توسعه يك سيستم بازيافت مجهز به چتر بازدارنده فراصوت را آغاز كرد كه اين پروژه در خلال سال 1990 نيز ادامه يافت. سرانجام عراق به سه گروه مختلف از توسعه، توليد و تهيه اين سيستم دست يافت كه به هر حال هيچ كدام از اين سيستم ها مهيا نشد. همچنين نوعی از موشك الحسين توليد شد كه به الحسين كوتاه شهرت يافت. بر اساس اطلاعات تاييد نشده از اكتبر سال 1990 عراق اين موشك ها را برای استفاده عليه چاه های نفت و مردم توليد می كرد. موشك های الحجاره می توانستند ابرهای سمی منتشر كنند كه باعث مرگ افراد روی زمين و انفجار چاه های نفت شوند عراقی ها ادعا كردند كه در جريان عمليات طوفان صحرا يكی ديگر از انوع اسكاد كه ظاهرا موشك الحجاره ای با كلاهك پر شده از ساروج بود را به اسرائيل شليك كرده اند مجموعی از چهار يا پنج فروند از انوع موشك الحسين در خلال جنگ خليج احتمالا شليك شده اند كه در نهايت شامل يك فروند الحجاره بود كه در صحرای نجيب در نزديكی امكانات هسته ای اسرائيل فرود آمد. سال 1996 سازمان ملل ادعا كرد كه عراق هنوز 6 تا 16 فروند از موشك های تقويت شده اسكاد را پنهان كرده است كه بالقوه قادر به حمل كلاهك های شيميايی و بيولوژيكی هستند. اين موشك های الحسين همراه با 20 كلاهك موشك دوربرد كه پيش از سال 1991 و به ويژه برای حمل سلاح های شيميايی توليد شده بود از چشم بازرسان سازمان ملل دور ماند. با توجه به اينكه در سال 1996 دريافت كه عراق 80 فروند موشك مشابه اسكاد را در داخل توليد كرده است، برآورد ابتدايی از سياهه موشك های عراقی در هاله ای ابهام قرار گرفت. بازديد تيم های سازمان ملل در سال 1996 قادر به مشخص كردن موشك های پنهان شده نبود، اما آنها به جست وجو برای روش های پنهان كاری عراق ادامه دادند. در اواسط سال 1996 يك افسر عادی فراری از عراق عنوان كرد كه به اعتقاد وی صدام حسين نزديك به 40 موشك از نوع اسكاد را حفظ كرده است. پس از آنكه بازرسان سازمان ملل در سال 1998 با اكراه از عراق خارج شدند برخی تخمين زدند كه عراق می توانست توليد موشك های الحسين را در مدت يك سال از سر گيرد. براساس يك گزارش دولتی از ايالات متحده در سال ،1998 عراق تعداد كمی از موشك های نوع اسكاد را حفظ كرد و احتمالا موشك های اسكاد را با تلفيق سيستم های اصلی هدايت و كنترلی كه از چشم بازرسان سازمان ملل مخفی نگاه داشته بود و قسمت هايی كه در داخل عراق توليد كرده بود، سرهم كرد.
در فوريه سال 2000 اوزی رابين، يكی از اعضای شورای امنيت ملی اسرائيل و رئيس پيشين برنامه دفاع ضدموشكی اسرائيل موسوم به هوما، با قاطعيت اظهار كرد كه عراق 50 موشك الحسين در اختيار دارد. وی در كنفرانس سالانه اسرائيل در مورد علوم هوافضا در 24 فوريه گفت كه رژيم عراق اين موشك ها را پنهان كرده است. براساس پرونده بريتانيايی سلاح های كشتارجمعی عراق كه در دسامبر 2002 منتشر شد، عراق به بازرسان ملل گفته بود كه 25 كلاهك را با عامل سياه زخم، سم بوتوليسم و افلاتوكيسن (نوعی سم كه توسط كپك ها توليد می شود) پر كرده است. همچنين عراق كلاهك هايی با عوامل شيميايی را نيز برای موشك الحسين ساخته بود و به توليد 50 كلاهك شيميايی برای الحسين اعتراف كرده بود. بررسی های تكنيكی از بقايای كلاهك ها اثرات توليد VX (يكی از خطرناك ترين گازها كه در ساخت سلاح های شيميايی به كار می رود) را نشان دادند كه مشخص می كند چندين كلاهك ديگر نيز با استفاده از آن پر شده اند. براساس همان پرونده عراق برخلاف قطعنامه 687 شورای امنيت سازمان ملل بالغ بر 20 موشك الحسين را حفظ كرده است. اين موشك ها نيز يا به شكل سيستم های كامل يا به شكل موتورها و ساير اجزا برای مونتاژ و دوباره، به صورت غيرقانونی حفظ شده اند. دولت بريتانيا تشخيص داد كه مهارت های مهندسی موجود امكان موثر نگه داشتن اين موشك ها را فراهم می كند. اين حقيقت كه در نهايت برخی از اين موشك ها نياز به مونتاژ دوباره دارند تعيين دقيق تعداد موشك های آماده به خدمت را دشوار می كند.
عراق با اجازه سازمان ملل به كار بر روی دو سيستم موشكی SRBN با بردهای كمتر از 150 كيلومتر ادامه داد: سيستم الصمود با سوخت مايع و ابابيل ـ 100 با سوخت جامد. الصمود اساسا موشك اسكادی در مقياس كوچك است. اين برنامه به بغداد اجازه داد تا اصلاحات تكنولوژيكی را گسترش دهد كه می تواند برنامه ای برای موشك های دوربردتر را فراهم كند. براساس اظهارات سازمان سيا موشك الصمود طوری طراحی شده است كه می تواند از محدوديت برد 150 كيلومتری مجاز توسط سازمان ملل تا برد بالقوه مؤثر 180 كيلومتر فزونی يابد. اگر زمانی مجازات های اقتصادی عراق از ميان برداشته شود شايد عراق به تغيير جهت اين تلاش ها به سوی ساخت سيستم های موشكی دوربردتر اقدام كند مگر آنكه نظارت های آينده سازمان ملل مانع آن شود. از زمان نظارت كميسيون بر محدوده فعال موشك ها در آگوست سال 1994 فعاليت های مجاز عراق در زمينه موشك ها به مرحله توليد نزديك تر شده اند.ادعا می شود كه عراق تلاش هايش برای استفاده از امكانات موشكی را از سر گرفته است و به طور مستقيم و غيرمستقيم فرمان هايی برای خريداری تجهيزات، تكنولوژی، لوازم و مواد مورد نياز برای فعاليت های وابسته به امكانات موشكی و غيرموشكی را صادر كرده كه بسياری از اين تلاش ها در راستای حمايت از برنامه ابابيل 1000 به منظور توليد داخلی موشك های زمين به زمين با بردهای بين 100 تا 150 كيلومتر است. پس از آگوست 1995 عراق اعتراف كرد كه از زمان تصويب قطعنامه 687 در سال 1991 يك برنامه غيررسمی برای اصلاح سيستم موشكی زمين به هوای وولگا SA-2 به منظور استفاده زمين به زمين با بردی بيش از 100 كيلومتر را دنبال كرده بود. در ابتدای كار سيستم نظارتی در سال ،1993 كميسيون تصميم گرفت كه اقدامات آنها برای نظارت كافی خواهد بود. بنابراين با دوربين مكان هايی كه فعاليت های تعميرات اصلی بر روی سيستم های وولگا انجام می شد، تحت نظر گرفته شد. زمانی كه برنامه نامعلوم عراق شامل آزمايش های پرواز اين سيستم شد كميسيون در ژانويه 1996 تصميم گرفت تا چگونگی نظارت را با برچسب گذاری روی تمام موشك های وولگا مثل ساير موشك های علامت گذاری شده در عراق، اصلاح كند. عراق همچنان به ساخت سيستم موشكی الصمود كه گفته می شود برد آن كمتر از 150 كيلومتر است ادامه داد. موضوع استفاده دوباره عراق از اجزای موشك زمين به هوای وولگا برای توسعه موشك الصمود بدون راه حل باقی ماند. بازرسان سازمان ملل نگرانی های جدی خود را در مورد استفاده عراق از اجزأ كليدی برگرفته از سيستم موشكی زمين به هوای وولگا و اصلاح آنها برای استفاده در سيستم موشكی زمين به زمين كوتاه برد اعلام كرده اند. اين اصلاحات می تواند عراق را قادر به تبديل موشك های وولگا به انواع زمين به زمين غيرمجاز كند. براساس گزارش بازرسان سازمان ملل در ژوئن ،1998 برنامه پنهانی G-1در سال های 1993 تا 1994 برای تبديل موشك های زمين به زمين به نوع غيرمجاز آن شامل آزمايش پرواز و تهيه امكانات نامشخصی برای پشتيبانی از آن بود. عراق در آگوست 1991 بدون اعلام به كميسيون سازمان ملل، چنانچه لازمه قطعنامه های شورای امنيت است، اقدام به اجرای پروژه مخفيانه ای برای ساخت يك موشك زمين به زمين موسوم به 1-J كرد. همسانی های اساسی ميان موشك 1-J و موشك های الفهد كه پيش از تصويب قطعنامه 687 در سال 1991 در عراق در حال توسعه بود، ديده می شد. ساخت موشك زمين به زمين 1-J براساس موشك های زمين به هوای وولگاSA-2 و با پاره ای از اصلاحات به ويژه در مورد موتور و سيستم هدايت و كنترل آن استوار شده است. در خلال اين مدت در حالی كه كار پروژه 1-J ادامه داشت، عراق به بازرسان سازمان ملل اعلام كرده بود كه صرفا در حال ساخت موشك مجاز ابابيل ـ 100 است كه به كميسيون ويژه سازمان ملل گزارش شده بود. چنانچه امروز مشخص شده است موشك ابابيل ـ 100 خصوصياتی مشابه با 1-J دارد.
از زمان تأسيس سيستم نظارت موشكی در سال 1994 عراق به پيشرفت قابل ملاحظه ای در توسعه سوخت مايع سيستم موشكی الصمود با محدوده ادعا شده 149 كيلومتر، دست يافت. در اكتبر 1997 عراق اولين آزمايش پرواز در مورد موشك الصمود را انجام داد. اين آزمايش پرواز نشانگر موفقيتی توسط عراق و گام مهمی در بالا بردن ظرفيت های توليد داخلی موشك های عراقی بود. عراق آزمايش های پرواز را در سال 1998 دنبال و در مجموع تا ژوئن 2000 هشت آزمايش را رهبری كرد. براساس پرونده بريتانيايی سلاح های كشتارجمعی عراق كه در سپتامبر 2002 منتشر شد، هنوز شفاف نيست كه آيا كلاهك های شيميايی و بيولوژيكی برای موشك های باليستيك الصمود و ابابيل ـ 100 ساخته شده است يا نه. اما با توجه به تجربه به دست آمده در مورد ساير سيستم های موشكی عراق، دولت بريتانيا تشخيص داد كه عراق از مهارت های تكنيكی لازم برای انجام چنين كاری برخوردار است. براساس همين پرونده، موشك پيش ران سوخت مايع الصمود به طور گسترده ای مورد آزمايش قرار گرفته و در بخش های نظامی گسترش يافته است. علاوه بر اين، جاسوسی ها نشان می دهد كه عراق در نظر دارد تا برخلاف قطعنامه 687 شورای امنيت برد آن را تا 200 كيلومتر افزايش دهد. در فوريه 2003 بازرسان سازمان ملل دو نوع از موشك الصمود 2 را با استفاده از چهار مدل كامپيوتری مجزا ارزيابی كردند. برد هر دو نوع فراتر از محدوده 150 كيلومتری تعيين شده از سوی شورای امنيت سازمان ملل بود برای مدل سبك تر الصمود بردی در حدود 193 كيلومتر و مدل سنگين تر آن در حدود 162 كيلومتر تخمين زده شد. ظاهرا از عراق خواسته شده است كه تمام موشك های الصمود 2 و كلاهك ها را برای نابودی به بازرسان سازمان ملل تحويل دهد. | 
