|
پاكسيما مجوزی: ورود آن بازرگان آمريكايی به هنگ كنگ در آستانه سال ،2003 اتفاقی غيرمنتظره بود. هيچ كس نمی دانست او اين بار چه كالايی را از چين به هنگ كنگ آورده است. كالای او ويروس مرگباری بود كه از كشتار جمعی آن تنها حدود 5 دهه گذشته و خاطره تلخش هنوز زنده بود. با مرگ بازرگان آمريكايی هراس در هنگ كنگ متولد شد و اين ترس تا آنجا پيش رفت كه «تونگ چی هوا» رئيس اجرايی منطقه ويژه اداری هنگ كنگ، را به پای تريبون كشاند و اعلام كرد: «اين ويروس جزء خطرناك ترين و جدی ترين بيماری ها در 50 سال گذشته است.» بسياری از پزشكان معتقدند منطقه اصلی اين بيماری همه گير موسوم به ذات الريه ناشناخته (SARS) جنوب كشور چين است و كشورهای منطقه جنوب شرق آسيا در جدال با اين بيماری هستند. وحشت از اين بيماری زمانی افزايش يافت كه سازمان بهداشت جهانی اعلام كرد، دكتر «كارلو اروبانی» اولين پزشكی كه متوجه پيدايش نوع ناشناخته و جديد بيماری ذات الريه شد بر اثر ابتلا به اين بيماری درگذشت. از همان موقع بود كه خطوط هوايی بين المللی، فرودگاه ها، هتل ها، مدارس و مراكز عمومی ويتنام، سنگاپور، چين، هنگ كنگ، به حالت آماده باش برای مقابله با اين بيماری درآمدند. حتی يك جشنواره فرانسوی زبان به علت انتشار ويروس كشنده ذات الريه در هنگ كنگ لغو شد. وضعيت به حدی در چين حاد شده است كه وزير بهداشت چين تحت فشارهای داخلی و خارجی در يك مصاحبه مطبوعاتی در پكن به سوالات خبرنگاران در اين باره پاسخ داد.
آمار منتشره در شبكه خبری آسيا تايمز هنگ كنگ حاكی از آن است كه تاكنون نزديك دو هزار و 200 نفر در 12 كشور جهان به اين بيماری مبتلا شده و بيش از 90 نفر جان خود را از دست داده اند و در اين ميان بيشترين تلفات از كادر پزشكی مخصوص مراقبت از اين بيمارها بوده است. به طوری كه چند تن از پرستارها در پكن زمانی كه از اين بيماران مراقبت می كردند به ذات الريه مبتلا شده و تحت مداوا قرار گرفتند. غير از اين، خبرهای منتشر شده نشان می دهد كه ذات الريه ناشناخته به مناطق ديگر جهان نيز سرايت كرده است. اين وضعيت به آنجا رسيد كه مقام های بهداری شهر فرانكفورت در آلمان بيش از 150 مسافر يك فروند هواپيمای خطوط هوايی سنگاپور را در پی مشاهده گونه بسيار خطرناكی از اين بيماری قرنطينه كردند. كشورهای استراليا و آمريكا نيز با اعلام موارد مشابه به حالت آماده باش درآمدند و معتقدند اين بيماری توسط مسافران خطوط هوايی به انگلستان، آلمان، استراليا و آمريكا منتقل شده است و همين امر باعث شد تا خطوط هوايی و فرودگاه های بين المللی نيز به انجام اقدامات احتياطی برای شناسايی افراد مشكوك به ابتلا به اين بيماری و جلوگيری از گسترش آن مبادرت ورزند. غير از اين وزارت بهداشت امارات متحده عربی نسبت به گسترش بيماری به مردم كشورش هشدار داد، برخی از كشورهای آمريكای لاتين نيز برای رويارويی با تهديد شيوع بيماری «ذات الريه ناشناخته» تدابيری پيشگيرانه را اتخاذ كردند، براساس آخرين اخبار معاون وزير بهداشت و درمان كويت اعلام كرد: «يك نوع بيماری كه گمان می رود ابتلا به ذات الريه باشد، در اين كشور مشاهده شده است. »
بيماری ناشناخته
هر چند بسياری از دانشمندان و پزشكان اعلام كردند بيماری شايع شده در جنوب آسيا، يك عفونت ويروسی است كه تقريبا از اوايل نوامبر گذشته در جنوب چين با علائمی همچون تب شديد، سرفه، استخوان درد و اختلال تنفسی ظاهر شد، اما اين بيماری به كشورهای هنگ كنگ، سنگاپور و ساير كشورها در جنوب شرقی گسترش يافت. تحقيقات يازده آزمايشگاه بين المللی، از علت های متفاوتی چون عفونت ويروسی در اين مورد خبر می دهند. هم اكنون نيز فرضيه ای مطرح است كه تركيبی از دو ويروس، عامل ايجاد بيماری بوده و با يك ويروس جهش يافته موجب بروز بيماری شده است. اما مسلم آن است كه اين بيماری جزء بيماری های نوپديد به حساب می آيد. بيماری ذات الريه ناشناخته با سهولت منتقل می شود و همين عامل باعث شده تا دولتمردان كشورهای آسيای جنوب شرقی با وجود تدابير امنيتی نتوانند آن را به طور كامل مهار كنند، اين بيماری از طريق دست دادن، آب بينی و سرفه به ديگران منتقل می شود. به گفته منابع بهداشتی، افرادی كه عكس قفسه سينه آنها علائم ذات الريه يا سندرم بيماری تنفسی بالغين را نشان دهد، بايد پس از بررسی علائم بيماری سارس، قرنطينه شوند و اقدامات آزمايشگاهی برای وجود عوامل عفونی باكتريال و ويروسی بر روی آنان صورت گيرد. علايم اين بيماری سرماخوردگی، تب شديد، درد عضلانی، سردرد، گلودرد و در نهايت ذات الريه است، آخرين نوع اين بيماری كه در سال 1968 ميلادی شيوع پيدا كرد به مرگ 34 هزار آمريكايی و 700 هزار تن در ساير كشورها منجر شد. هر چند پزشكان هنگ كنگ معتقدند كه به پيشرفت های زيادی در زمينه شناسايی نوعی ويروس بيماری ذات الريه دست يافته اند و درمان های حاصله برای بيماران و بهبود نسبی آنان نشانی است بر اين پيشرفت، اما تا پيش از شناسايی اين ويروس، پزشكان برای درمان بيماری ذات الريه جديد از تركيب داروهای ناموفق ضدويروس استفاده كردند. تا اينكه شناخت ويروس SARS باعث شد تا خيلی از ابهامات در اين مورد رفع شود.
اينجا ديگر توريستی نمی آيد
زمانی كه در تحليل های اقتصادی تنها نام دو كشور چين و هنگ كنگ از آفت ركود اقتصادی منطقه شرق آسيا به دور بودند هيچ كس نمی دانست كه يك بيماری به ظاهر ساده می تواند به صورت تهديدی عظيم برای اقتصاد اين دو كشور جلوه كند. آنچه در حال حاضر مقام های چينی را آزار می دهد، اين است كه با شايع شدن اين بيماری همزمان با بروز جنگ آمريكا عليه عراق، آسيب های اقتصادی و اجتماعی فراوانی به چين وارد خواهد شد. خبر ترك سرمايه گذاران و صاحبان شركت ها به ويژه در مناطق جنوب چين از يكسو و متوقف شدن سفر هياتی از شركت های خارجی از سوی ديگر باعث نگرانی دولتمردان چينی شد. به عنوان مثال شهر «گوانگ جو» مركز استان «گوانگ دونگ» هر ساله در ماه آوريل ميزبان نمايشگاه صادراتی بزرگی است و تنها در سال گذشته 13 ميليارد دلار سودآوری داشته و امسال به خاطر به وجود آمدن بيماری ذات الريه ناشناخته با مشكل بزرگی مواجه شد؛ هيچ كس از اين نمايشگاه استقبال نكرد. از زاويه توريستی و گردشگری نيز واقعه غم انگيزتری رخ داد. لغو تورهای مسافرتی و گردشگری از كشورهای اروپايی و آمريكايی در سه ماه آينده به چين از يكسو و بازگشت مسافران و جهانگردان مقيم از سوی ديگر، از عمق اين نگرانی خبر می دهد. اين اتفاق زمانی بيشتر اهميت پيدا می كند كه تلويزيون مركزی چين فيلمی از نگرانی مسافران و گردشگران نشان می دهد و عنوان می كند كه آنان در حال ترك كشور هستند. حتی خود چينی ها از سفر به جنوب كشور خودداری می كنند و تمايلی برای سفر به هنگ كنگ و گوانگ جو ندارند.
حالا با نگاهی به شهرهای مختلف چين می توان صورت هايی را ديد كه با ماسك های مختلف خود را پوشانده اند و به يكديگر در خصوص ابتلا به اين بيماری هشدار می دهند. تلويزيون، راديو، روزنامه ها هر روز با هشدار به مردم می خواهند كه سلامتی خود را حفظ كنند و همين بار رسانه ای موجب شد كه تيتر اول روزنامه هنگ كنگی به اين نكته اشاره كند: «شماری از نمايندگان چينی كه برای شركت در نشستی به نيوزلند راهی اين كشور شده بودند از ديگر نمايندگان حاضر مجزا شده و وسايل حمل و نقل و تاسيسات اقامتی جداگانه در اختيار آنان قرار گرفت. » اين رفتار، مسئولان امور خارجه چين را آن قدر نگران كرد كه به دولت نيوزلند به خاطر اين اقدام تبعيض آميز و غيرعادلانه نسبت به چينی ها اعتراض كردند و آن را درشان مناسبات دوستانه دو كشور ندانستند. اما همين نمايندگان زمانی كه مطلع شدند يك مقام سازمان بين المللی كار در پكن كه به علت گذراندن ماموريت كاری به چين آمده بود بر اثر ابتلا به بيماری ذات الريه ناشناخته SARS درگذشت، در مقابل دولت نيوزلند سكوت كردند. حالا آنان باور داشتند كه اين بيماری در نزديكی آنان خانه كرده است.
شايد به همين خاطر است كه رسانه های گروهی در اين روزها غير از پوشش دادن اخبار مربوط به جنگ آمريكا و عراق؛ به پخش اخبار تلفات بيماری سارس نيز توجه كرده اند و اعلام می كنند: «مرگ و مير مردم آسيای جنوب شرقی كه بر اثر ابتلا به ويروس(Sever Actu RespiratorySyndrome) گسترش يافته بود اكنون به ساير جهان نيز انتقال يافته است. » غير از مرگ ومير پزشكان و پرستاران، برخی از سران كشور چين و انتقال اين بيماری به سرتاسر جهان باعث شد تا سازمان بهداشت جهانی هر چه زودتر اقدامات امنيتی را اتخاذ كند. هر چند طبق آخرين اخبار نخست وزير چين تاييد كرد كه كشورش قادر است از شيوع بيماری ذات الريه ناشناخته جلوگيری كند اما تاكنون درمان قطعی برای SARS كشف نشده است. به همين خاطر بسياری از آگاهان، امر پيشگيری را بهترين مقابله با اين بيماری می دانند. شايد بدين خاطر كه اين ويروس احتمالا زنجيره جديدی از ويروس آنفولانزا است كه با زنجيره های قبلی تفاوت دارد. بنابر شواهد موجود سازمان بهداشت جهانی از دانشمندان و پزشكان چينی خواست تا اطلاعات و نتايج تحقيقات خود را درباره ذات الريه ناشناخته در اختيار كشورهای ديگر و خبرنگاران خارجی قرار دهند. عدم سفر به كشورهای آسيای جنوب شرقی، استفاده از ماسك، توجه به علائم بيماری مثل تب شديد، دردهای عضلانی، سردرد، گلودرد، سرفه و اشكالات تنفسی، مراجعه سريع به پزشك می تواند پيشگيری موثری در اين امر باشد.
ايران و ذات الريه ناشناخته
ايران از دو جهت شاهد تهديدات قاره آسيا است. اول كه مرزهای ايران در اين روزها مملو از آوارگان عراقی است كه بر اثر جنگ، به آن مناطق گريختند و احتمال انتقال انواع بيماری، مرزهای كشور را تهديد می كند. از سوی ديگر شيوع سريع بيماری ذات الريه ناشناخته در كشورهای جنوب شرقی آسيا تهديد ديگری می تواند برای ايران محسوب شود. با اين حال به نظر می رسد مسئولان بهداشتی ايران هنوز هيچ اقدام عاجلی انجام ندادند، توضيحات مسعود پزشكيان، وزير بهداشت به خبرنگاران در مورد بيماری مرگبار «سارس» با اين تعبير كه «هنوز به ايران نيامده است» از اين زاويه قابل تفسير است. اين فرضيه زمانی قوت می گيرد كه مشاهده می كنيم در خطوط هوايی كشورهای آسيای شرقی به ايران هيچ كنترل و قرنطينه ای صورت نمی گيرد. در حالی كه مسئول فروش بليت يكی از آژانس های مسافرتی «سوده كهن زاده» اعلام كرد تمامی مسافران آسيايی به كشورهای اروپا و غرب تا يك ساعت در فرودگاه قرنطينه می شوند.
فاطمه خاتمی عضو كميسيون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی در اين مورد خاطر نشان كرد كه هيچ الزامی برای قرنطينه شدن مسافران آسيای جنوب شرقی احساس نمی شود. در همين راستا مسئول اطلاع رسانی هواپيمايی هما، سعيد رزاقی كنترل مسافران را خارج از حيطه كاری خود دانسته و اعلام كرد اين اقدام بايد از طريق وزارت بهداشت صورت گيرد. روابط عمومی وزارت بهداشت نيز در توضيح اينكه چرا قرنطينه ای وجود ندارد گفت: «وزير بهداشت هر روز با سازمان بهداشت جهانی در تماس است و به محض اينكه مورد مشكوكی ديده شود، به اطلاع مسئولان امر می رساند. »
از سوی ديگر دكتر فرشاد نجفی پور به اين نكته اشاره كرد كه نگرانی شديدی برای كشورهای آسيايی وجود ندارد. زيرا اين بيماری، مسير مخالف را طی می كند، بنابراين اگر از شرق شروع شده باشد حركتش به سوی غرب است. اما دكتر مهرناز رسولی متخصص عفونی كه به اين مسئله زياد خوش بين نيست می گويد: «بيماری آنفولانزای جديد در تهران اگر به طور صحيح درمان نشود، می تواند به ذات الريه يا پنومونی در فر منجر شود. وی معتقد است آلودگی هوا به تشديد اين بيماری كمك می كند و به منظور جلوگيری از شيوع بيماری و همچنين تسريع در روند بهبودی، بيمار، بايد به طور كامل استراحت كند.
دكتر گويا، مدير مركز مديريت بيماری های وزارت بهداشت نيز درباره پيشگيری از اين بيماری خطاب به هموطنان خود چنين می گويد: «با توجه به اينكه در حال حاضر بيشترين مبتلا به ويروس SARS در كشورهای آسيای جنوب شرقی هستند لذا از كليه هموطنان می خواهيم كه حتی الامكان از مسافرت به كشورهای مذكور خودداری كنند. كسانی هم كه از اين كشورها باز می گردانند لازم است تا يك هفته پس از بازگشت چنانچه دچار علائم بيماری شدند سريعا به پزشك مراجعه كنند و تحت مراقبت قرار بگيرند. غير از اين برای ايجاد امنيت در كشور، وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكی به تمام دانشگاه های علوم پزشكی اعلام كرده است كه ضمن رعايت موازين بهداشتی، حتما پذيرای افراد مبتلا به اين بيماری باشند و در صورت مراجعه چنين بيماری سريعا اقدامات درمانی را انجام دهند و در آخر اينكه كليه آژانس های هواپيمايی و مسافرتی نيز اطلاعاتی درباره اين بيماری كسب كرده تا در صورت مشاهده هر چه زودتر به وزارت بهداشت اطلاع دهند.» با اين حال تصاوير هنوز مبهم است، نمی دانيم آنچه امروز در جنوب شرقی آسيا قابل رويت است تصويری تمام قد از نرسيدن به مرز توسعه كامل در اين كشورها است يا نه. صحنه ای از يك فيلم هاليوودی است كه در آن كشور به قصد ضربه زدن به كشور ديگر بيماری ناشناخته ای را توليد كرده و آن را روانه مرزها می كند، بد نيست از اين زاويه هم به موضوع نگاه كنيم! | 
