|
كيوان فيض الهی : از آغاز جنگ خليج فارس در بيست و يكم مارس تاكنون به دفعات نام آپاچی در خبرها شنيده می شود. در بيست و نهم مارس هلی كوپترهای آپاچی لشكر هوابرد صد و يكم ايالات متحده حمله شبانه ای را عليه نيروهای عراقی در نزديكی كربلا تدارك ديدند. اين هلی كوپترها كه به مبالغه آنها را به «عقاب های جيغ زن» جنگ جهانی دوم نسبت می دهند در هشت روز آغازين جنگ غايب بودند. در حمله آپاچی ها به كربلا در 80 كيلومتری بغداد مواضع لشكر مدينه از گارد جمهوری صدام حسين مورد هجوم قرار گرفت. آپاچی ها در خلال جنگ خليج اول نيز عملكرد فوق العاده ای داشتند. اين هلی كوپترها در جريان آزادسازی كويت نقش عمده ای ايفا كردند. در بيستم نوامبر 1990 تيپ يازدهم هوايی برای استقرار در جنوب غربی آسيا به حالت آماده باش درآمد. اولين گروه از آنها چهار روز بعد از راه رسيد و تا پانزدهم ژانويه 1991 اين واحد 147 هلی كوپتر، 325 خودرو و 1476 سربازش را به منطقه منتقل كرد. آپاچی های اين تيپ هوايی بدون هيچ تلفات و خساراتی 245 خودروی دشمن را نابود كردند. در هفدهم ژانويه 1991 دو گروه از آپاچی ها به رهبری چهار هلی كوپتر MH-53 از اسكادران بيستم عمليات های ويژه اولين يورش جنگ را رقم زدند. در واقع خلبانان اين دو گروه كه از هشت هلی كوپتر آپاچی AH-64 متعلق به لشكر هوابرد صد و يكم تشكيل شده بودند، اولين شليك عمليات توفان صحرا را انجام دادند. اين عمليات كه به يادبود اسكادران صد و يكم «عقاب های جيغ زن» در جنگ جهانی دوم با رمز «نورماندی» نامگذاری شد، مأموريت خطرناكی بود كه شامل حمله همزمان برای نابودی دو مركز راداری كليدی در غرب عراق بود. هر دو تأسيسات كه هركدام از آنها توسط چهار آپاچی مورد هجوم قرار گرفته بودند، در مدت 5/4 دقيقه به كلی ويران شدند. در واقع در اين حمله هدف اوليه هر خلبان به هدف دوم برای اعضای تيم آپاچی مجاور تبديل شده بود. خدمه های اين آپاچی ده ثانيه پيش از شليك 27 موشك «آتش جهنم» كه در هر تأسيسات 16 الی 18 هدف را نابود كرد، شاهد قطع ارتباط راديويی بودند. اين عمليات تقريبا كامل يك راهرو به عرض 30 كيلومتر را به سوی بغداد باز كرد. لحظاتی بعد يكصد فروند از جت های نيروی هوايی ايالات متحده به نشانه آغاز يورش هوايی عمليات توفان صحرا و بمباران مخفيانه عراق از مرز عراق گذشتند. با پايان يافتن آن روز 900 هواپيمای نيروهای متحد از ميان آن راهرو عبور كردند. در عمليات توفان صحرا ويرانی بيشتر از 500 تانك و هزاران خودرو زرهی به آپاچی ها نسبت داده شد.
هلی كوپتر AH-64 در ابتدا با نام YAH-64 Hughes مشهور شد. برنامه هلی كوپتر نظامی پيشرفته (AAH) ايالات متحده رقابتی بود كه به منظور طراحی هلی كوپتری برای انجام عمليات ضدزرهی در شب، روز و شرايط ناسازگار جوی از سال 1973 تا 1976 اجرا شد. اين برنامه به زودی و پس از حذف طرح AH-54 Cheyenne كمپانی لاكهيد مارتين، آغاز شد. برنامه AAH منعكس كننده بازنگری در تفكرات ارتش پس از تجربه جنگی در ويتنام بود. هر دو رقيب برای جايزه اين برنامه يعنی YAH-64 Hughes و YAH-64 Bell اولين بار در سپتامبر 1975 پرواز كردند و دو نمونه اوليه از هركدام در ماه مه 1976 برای ارزيابی به ارتش ايالات متحده تحويل شد. ارتش در دسامبر 1976 طرح Hughes را برگزيد و سرانجام ساخت آپاچی در سال 1982 آغاز شد و اولين واحد از آنها در سال 1986 مستقر شد. تا سال ،1993 807 آپاچی به ارتش تحويل شد و آخرين سری تحويل آپاچی ها دسامبر 1995 بود. هم اكنون ارتش ايالات متحده فراهم كردن 824 آپاچی برای پشتيبانی از ساختار نيروی جديدی متشكل از 25 گردان است كه برای هركدام از آنها 24 هلی كوپتر در نظر گرفته شده است. ارتش واحدهای آماده به رزم AH-64A را در ايالات متحده، آلمان و كره يعنی جاهايی كه آنها نقش عمده ای در انجام مأموريت های امنيتی ايفا می كنند، مستقر كرده است.
هلی كوپتر آپاچی AH-64A ساخت كمپانی بوئينگ (مك دانل داگلاس) اساسی ترين هلی كوپتر نظامی ارتش ايالات متحده است. آپاچی يك مجموعه تسليحاتی هوايی واكنش سريع است كه می تواند از فاصله نزديك و در عمق استحكامات دشمن موجب ويرانی، از هم گسيختگی يا تأخير در حركت آنها شود. آپاچی برای نبرد و فعاليت در شب، روز و شرايط ناسازگار جوی در سراسر دنيا طراحی شده است. مأموريت اصلی آپاچی ويرانی اهداف فوق العاده ارزشمند دشمن با استفاده از موشك است. همچنين اين هلی كوپتر قادر است تا از مسلسل 30 ميلی متری M230 و راكت های هيدرا 70 كه در برابر گستره وسيعی از اهداف كاملا مرگبار هستند نيز استفاده كند. آپاچی دارای تجهيزات فراوانی برای مقاومت است و توانايی آن را دارد كه در مناطق بحرانی در برابر ضربات گلوله هايی با كاليبر بيشتر از 23 ميلی متر نيز مقاومت كند. آپاچی AH-64 يك هلی كوپتر هجومی دو موتوره با ملخ چهارپره ای چند مأموريتی است كه به عنوان يك پايگاه هوايی محكم برای شليك جنگ افزارهای گوناگون طراحی شده است. آپاچی با دو صندلی پشت هم برای خدمه ـ خلبان در اتاقك عقب و مسئول شليك در جلو ـ هلی كوپتری با مقاومت بسيار بالاست كه می تواند آرايشی از مهمات جنگی مرگبار را در صحنه كارزار به نمايش درآورد. از جمله ويژگی های بارز آنها می توان به سيستم های نشانه روی تعيين حركت هدف (TADS) و سنسور ديد در شب خلبان كه خدمه را قادر می كند تا در شب، روز و شرايط بد جوی حملات دقيقی را رهبری كنند، اشاره كرد.
احتمالا برنامه آپاچی به چهار مدل متفاوت كه همزمان به كار گرفته می شوند، منجر خواهد شد. اين مدل ها همانAH-64Aهای فعلی هستند كه برخی اصلاحات مورد نياز در آنها شكل می گيرد. از ديگر مدل های آپاچی،AH-64B است كه برای ارتقای موقتی 254 فروند مدل A با سيستم GPS، راديوهای جديد، تيغه ملخ جديد و سيستم های اصلاح شده جهت يابی در نظر گرفته شده بود. در نوامبر 1991 كنگره آمريكا بنا به پيشنهاد بودجه رئيس جمهور حدود 82 ميليون دلار برای اصلاحات آپاچی AH-64A تصويب كرد. كنگره اعلام كرد هدف از اين سرمايه گذاری انجام اصلاحاتی است كه نياز به آنها از تجارب به دست آمده از عمليات توفان صحرا احساس شد. اما سرانجام اين برنامه كنار گذاشته شد. همچنين مدل AH-64D Longbow كه اتاقك خلبان آن ظاهری شيشه ای دارد می توان در آن به تغييراتی از قبيل موتورهای پيشرفته، تداخل سنج رادار و سيستم موشكی لانگ بو اشاره كرد. تقريبا يك سوم از ناوگان لانگ بو به رادار كنترل شليك امواج ميلی متری لانگ بو مجهز خواهند شد. تبديل يك مدل A به D در حدود ده ميليون دلار هزينه دارد كه افزودن رادار لانگ بو نيز 3/6 ميليون دلار به برچسب قيمت آن می افزايد. به ارتش دستور داده شد تا به عنوان كاهش بخشی از خريدهای برنامه ريزی شده هلی كوپتر كمانچی در اواخر سال ،2002 برنامه ای برای افزايش عمر خدمت آپاچی ها تدوين كند. اگرچه وزارت دفاع آمريكا تاريخ به خصوصی را برای پايان كار آپاچی ها ذكر نكرده است اما مدل AH-64Longbow می تواند تا سال 2030 به خدمت گرفته شود.
آپاچی می تواند 16 موشك ليزری «آتش جهنم» را حمل كند. اين موشك ها با بردی بيش از 8 كيلومتر به طور عمده برای نابود كردن تانك ها، خودروهای زرهی و ديگر اهداف مستحكم استفاده می شوند. همچنين آپاچی قادر است 76 راكت باله تاشو 6/8 سانتی متری شليك كند كه عليه افراد دشمن، خودروهای زرهی سبك و ديگر اهدافی كه پوشش نرم تری دارند به كار می رود. سرانجام 1200 گلوله كه مهمات سيستم جنگ افزارهای هوايی (AWS) آن، مسلسل خودكار 30 ميلی متری، است ضربه مرگبار آپاچی را كامل می كند. يك دستگاه ضبط تصوير كه داخل هلی كوپتر نصب شده است، ظرفيت ضبط 72 دقيقه تصاوير منتخب خلبان يا ماهواره های GPS را دارد كه ابزار فوق العاده ارزشمندی برای برآورد خسارات و شناسايی است. تجهيزات جهت يابی آپاچی شامل يك سيستم جهت يابی دوپلری می شود و بيشتر آنها مجهز به گيرنده ماهواره GPS هستند. آپاچی براساس وضعيت نور می تواند از سه سنسور مختلف تعيين هدف استفاده كند. اولين سنسور، DayTV، تصاوير سياه و سفيد را در خلال روز و هنگامی كه نور ضعيف باشد نشان می دهد. TADS-FLIR در روز، شب و شرايط بد جوی تصاوير حرارتی را چه در اندازه واقعی و چه بزرگ شده، نشان می دهد و بالاخره DVO كه در خلال روز و ساعت های اوليه شب تصاوير واقعی يا بزرگ شده تمام رنگی نشان می دهد. خلبانان AH-64 كه از كلاه خود مجتمع و سيستم نمايش ديد (IHADSS) استفاده می كنند كه اين تنها كلاه خود تصويب شده برای AH-64 ها است و از 20 سال پيش تاكنون مورد استفاده قرار گرفته است.
آپاچی در هر طرف خود دو دكل مفصلی حمل سلاح دارد كه محفظه های خارجی سوخت و سلاح های گوناگون می توانند روی آن سوار شوند. همچنين اين هلی كوپتر از سيستم
LRF/D برخوردار است كه برای سيستم موشكی «آتش جهنم» و نيز تهيه اطلاعات مربوط به برد هدف برای محاسبات كامپيوتری كنترل شليك پرتابه ای مورد استفاده قرار می گيرد. با وجود اين سيستم، شناسايی خطر توسط دشمن بسيار دشوار می شود. اگرچه خدمه AH-64 به سادگی نشانه های حرارتی يك خودرو را می يابند اما ممكن است قادر به تشخيص اينكه خودی هستند يا دشمن، نباشند. سيستم مادون قرمز در جلوی هلی كوپتر تفاوت موجود در تابش حرارت اشيا را كشف می كند اما در يك روز داغ ممكن است زمين حرارت بيشتری نسبت به اهداف مشكوك تابش يا بازتابش كند. در چنين موردی محيط گرم و هدف سرد خواهد بود. چنانچه هوا در شب سرد شود هدف حرارتش را احتمالا از دست خواهد داد يا با نرخ پايين تری نسبت به محيط اطرافش تابش می كند كه در اين مورد احتمالا تابش حرارت از محيط و از هدف مساوی خواهند بود. اين مسئله تعيين و رديابی هدف را دشوار می كند. البته اين وضعيت اكثرا در مواقعی كه محيط مرطوب باشد، اتفاق می افتد چرا كه آب موجود در هوا به عنوان سپری در برابر تابش اجسام مقاومت می كند. در واقع اين محدوديت برای تمام سيستم هايی كه از FLR برای تعيين هدف استفاده می كنند وجود دارد. پوشش های ابری كم ارتفاع زمان كافی برای قفل شدن جست وجوگر موشك های «آتش جهنم» روی هدف را از آن سلب می كند يا ممكن است موجب شكسته شدن حالت قفل پس از تعيين هدف شود. همچنين سنسور ديد در شب خلبان قادر به شناسايی سيم ها يا ساير موانع كوچك نيست. عمليات روی آب نيز توانايی سيستم های جهت يابی هلی كوپترهايی كه به GPS مجهز نيستند را به شدت كاهش می دهد. با وجود اين حتی هلی كوپترهای كاملا توانا به انجام عمليات در آب و هوای ساحلی نيز با كاهش جدی در مشخصات عملكردی شان مواجه می شوند. به طور مثال ميدان ديد به كمتر از 3 كيلومتر كاهش می يابد و عمليات بايد در زير يك ارتفاع 150 متری انجام شود. به دليل خط سير خاص موشك های «آتش جهنم» ، در هجوم های زير ارتفاع 150 متر هلی كوپتر بايد برای جلوگيری از هدر رفتن موشك خيلی به هدف مورد نظر نزديك شود. همچنين ميدان ديد كمتر از 3 كيلومتر موجب می شود تا هلی كوپتر هنگام حمله در تيررس سيستم های پدافندی دشمن قرار گيرد. برخی موانع ديگر نيز می توانند از رسيدن انرژی ليزر به هدف جلوگيری كنند و هدف را از چشم ردياب ها مخفی نگه دارند. غبار، مه، باران، برف و ديگر مواد ذره ای می توانند قابليت ديد و كارايی سنسورها را محدود كنند.
طول آپاچی 73/،17 ارتفاع آن 4/64 و طول بال های آن 5/227 متر است. همچنين سرعت عمودی صعود اين هلی كوپتر به 663 متر بر دقيقه می رسد. وزن ناخالص آپاچی با وجود دو موتور توربين گازی ساخت جنرال الكتريك كه هركدام با توان 1890 اسب بخار می چرخند در حدود 8 تن است. بيشينه سرعت اين هلی كوپتر 235 كيلومتر بر ساعت است و می تواند به مدت 3 ساعت پرواز كند. AH-64 می تواند با يك تانكر سوخت خارجی 870 ليتری برد پروازش را در مأموريت های تهاجمی افزايش دهد. شعاع رزمی آپاچی تقريبا 150 كيلومتر است كه با يك تانكر اضافی به دو برابر می رسد. البته هر دو شعاع مذكور به عواملی چون دما، ارتفاع، فشار، نرخ مصرف سوخت و سرعت وابسته هستند. در واقع برای افزايش برد عمليات AH-64 به ازای هر چهار موشك «آتش جهنم» می توان يك تانكر خارجی سوخت را جانشين كرد. آپاچی از تمام بعد عمودی ميدان جنگ استفاده می كند. هلی كوپترهای مهاجم با سرعتی بيش از 180 كيلومتر بر ساعت بر فراز ميدان جنگ حركت می كنند. البته بسته به نوع مأموريت، دشمن، سربازها، زمين، زمان موجود و ملاحظات شخصی سرعت حركت آپاچی ها در روز بين 185 تا 232 و در شب بين 148 تا 185 كيلومتر بر ساعت است. سرعت حركت در آب و هوای ساحلی با توجه به شرايط غالب كاهش می يابد. هلی كوپتر روسی Mi-24HIND نزديك ترين رقيب آپاچی است. روس ها شمار قابل توجهی از HINDها را در اروپا مستقر و همچنين به بسياری از كشورهای جهان سوم نيز صادر كرده اند. هلی كوپتر ايتاليايی ماگنوستا A-129 نزديك ترين همكار آپاچی در ناتو است. آلمانی ها و فرانسوی ها نيز در حال ساخت هلی كوپتر نظامی تايگر HAP-2 هستند كه از بسياری از قابليت های آپاچی برخوردار است. | 
