• ابهام در بازار نفت
• كارتل ها در كمين عراق
• مرد دولت ها
• سمينار بررسی آرای دكتر نور بخش
• كاهش قيمت نفت
• به ايران غرامت دهيد
• سه رئيس در ليست
• افت قيمت ارز و طلا
• نگرانی لويدز از طولانی شدن جنگ

رضا زندی : طولانی شدن جنگ ايالات متحده عليه عراق و انتشار اخبار ضد و نقيض درخصوص به آتش كشيده شدن چاه های نفت اين كشور و امنيت تاسيسات نفتی منطقه، بازارهای جهانی را در هاله ای از ابهام فرو برده است. پيش از آغاز تهاجم آمريكا كه با اهداف متعددی از جمله تسلط بر ذخاير نفتی عراق انجام گرفت پيش بينی اينكه قيمت نفت در روزهای نخستين جنگ كاهش يابد چندان دشوار نبود. ورود به سه ماهه دوم سال ميلادی و آغاز فصل گرما، عدم تغيير در سهميه 5/24 ميليون بشكه ای اوپك عليرغم كاهش طبيعی تقاضا در فصل بهار، فشار آمريكا بر برخی كشورها برای توليد حداكثر، كاهش واردات نفت در ايالات متحده و القای كوتاه بودن زمان جنگ از جمله دلايلی بودند كه كاهش قيمت نفت در بازارهای جهانی را در روزهای ابتدايی جنگ برای كارشناسان قابل پيش بينی می نمود. براساس تحليلی هم كه نظريه پردازان آمريكايی مطرح كردند قرار بود با تسلط آمريكا بر عراق قيمت نفت كاهش يابد تا كشورهای صنعتی حداكثر بهره را ببرند. گرچه پر واضح بود كه چنين نظريه هايی صرفا جهت همراه كردن كشورها و كارتل های نفتی در حمله به عراق مطرح شد اما همين امر نيز هر چند در كوتاه مدت بازار نفت را تحت تاثير قرار داد. نكته ديگر قابل تأمل اينكه در همان روزهای نخستين كه مارش حمله به صدا درآمد يك مقام اوپك اعلام كرد اين سازمان بنا دارد عليرغم توافق اجلاس اخير وزرا به جهت شرايط اضطراری سقف توليد و سهميه بندی ها را حذف كند. اين شوك كه به نظر، از سوی جنگمداران هدايت می شد كاهش قيمت نفت را تسريع كرد. گرچه وزارت نفت كشورمان كه رياست كميته وزارتی نظارت بر بازار اوپك را نيز بر عهده دارد بلافاصله چنين تصميمی را تكذيب كرد و وزير انرژی ونزوئلا كه نيز كشورش فعلا رئيس اوپك است با چند روز تاخير اين مطلب را رد كرد اما طرح چنين مسائلی در روزهای نخستين، كاهش قيمت نفت را كه برای آمريكا بسيار حياتی بود تسريع كرد.

ژنرال های جنگ به خوبی بر اين مسئله واقف بودند كه چنانچه پس از حمله قيمت نفت به شدت افزايش يابد می بايست علاوه بر فشار افكار عمومی و سياستمداران كشورهای مختلف فشارها و ناخرسندی بنگاه های اقتصادی دنيا را تحمل كنند كه بالطبع شرايط را با پيچيدگی بيشتری مواجه می كرد.نتيجه همه اين سياست ها به آنجا انجاميد كه در يك پروسه بی سابقه نزديك به 2 دلار در همان يكی دو روز ابتدايی جنگ از قيمت های جهانی نفت كاسته شد و اگر آمريكا بر اساس برنامه خود می توانست ظرف كمتر از يك هفته حاكم بين النهرين شود بی نظيرترين كاهش آنی قيمت ها رقم می خورد. در مقابل بودند كسانی كه از همان ابتدا جنگ نفت را طولانی تر از آنچه عنوان می شد ارزيابی می كردند. از روز پنجم به بعد با قوت گرفتن اين نظريه روند كاهش قيمت ها متوقف شد و آرام آرام آثار روانی جنگ بر بازارهای نفتی سايه انداخت و باعث افزايش قيمت ها شد. به طوری كه در پايان معاملات روز جمعه هر بشكه نفت برنت دريای شمال در بازار لندن به 28 دلار معامله شد و اين در حالی بود كه هر بشكه نفت خام سبك شيرين از مرز 30 دلار گذشت. بی ترديد روند افزايش قيمت ها در روزهای آينده نيز ادامه خواهد يافت.

آن طور كه شواهد نشان می دهد مقاومت عراقی ها و شرايط جوی منطقه كار را برای نظاميان آمريكا دشوار كرده است و هر چه اين دشواری بيشتر شود قيمت نفت نيز به طور تصاعدی رشد خواهد كرد. صدام پيش از شروع جنگ اعلام كرده بود كه اگر اريكه قدرتش به خطر افتد چاه های اين كشور را منهدم خواهد كرد. بر اساس آخرين اخبار رسيده از عراق چند چاه نفتی اين كشور هم اينك در آتش می سوزد و معلوم نيست اين آتش سوزی بر اثر حمله آمريكايی ها رخ داده يا حاكم عراق به محض عقب نشينی آنها را منفجر كرده است. به هر حال موضوع انفجار در تاسيسات نفتی عراق از سوی صدام آنقدر جدی است كه چنانچه قرار باشد خودش در آتش جنگ بسوزد نخواهد گذاشت آمريكايی ها در كوتاه مدت از منابع سرشار عراق بهره مند گردند. بر اساس اطلاعات حاصله دولت عراق چاه های نفت را مين گذاری كرده و در تاسيسات نفتی اين كشور تله های انفجاری كار گذاشته تا چنانچه پای سربازهای آمريكايی به آنجا رسيد هم سربازان و هم مهاجمان به آتش كشيده شوند. البته معلوم نيست اين انفجارها به چاه های نفت عراق ختم شود چرا كه تأسيسات مرزی كويت نيز به راحتی در تيررس موشك های تلافی جويانه قرار دارد. خاك كويت در اختيار نيروهای آمريكايی است و اگر صدام مجال يابد همان طور كه آمريكا عراق را هدف نظامی اعلام كرده وی نيز كويت را هدف نظامی تلقی خواهد كرد و اين مسائل همان نگرانی های بازار نفت است. گرچه سه روز پيش وزير نفت كويت اعلام كرد كه از 39 حلقه چاه ميدان مرزی خود 15 حلقه چاه را بازگشايی كرده است اما به نظر می رسد اضطراب ناشی از جنگ همچنان اين چاه ها را تهديد می كند. مسائل پيش گفته باعث شده تا عليرغم توليد نفت در عراق و مصوبه اخير شورای امنيت مبنی بر ادامه برنامه نفت در برابر غذا روند صعودی قيمت نفت همچنان ادامه يابد و هر روزی كه تقويم جنگ ورق بخورد بشكه های نفت دلارهای بيشتری را طلب كنند. ذخاير استراتژيك آمريكا و كشورهای صنعتی هنوز گشوده نشده و هيچ بعيد نيست كه با ادامه جنگ قفل اين ذخاير نيز باز شود و آنگاه چالش های بازار وارد مرحله جديد خواهد شد. پرواضح است كه در چنين شرايطی مسئولان نفتی كشور نيز ترجيح می دهند سكوت كنند تا با تكميل مهره های شطرنج اظهارنظر دقيق تری درباره آينده تحولات صورت گيرد. اين در حالی است كه بخش هايی از وزارت نفت در يك آماده باش در روزهای تعطيل نوروز تحولات منطقه را به دقت بررسی كرده و زير نظر داشته اند.

حجت الله غنيمی فرد، قائم مقام معاونت امور بين الملل شركت ملی نفت ايران در يك روز تعطيل از آينده تحولات بازار نفت، می گويد:

از آينده گفتن در چنين شرايطی بسيار دشوار است به ويژه آنكه هنوز بسياری از نقطه ها و تبعات جنگ روشن نيست اما اينقدر می توان اظهارنظر كرد كه با طولانی شدن جنگ وضعيت بازار متفاوت خواهد بود.

• شما كاهش قيمت نفت در روزهای نخستين جنگ و افزايش قيمت ها را در روزهای اخير ناشی از چه عواملی می دانيد؟

ما قبل از شروع جنگ نيز پيش بينی می كرديم كه بازار نفت به علت شرايط فصلی با كاهش قيمت ها روبه رو خواهد شد و افزايش خاصی هم كه در اسفندماه سال گذشته داشتيم صرفا ناشی از فشار روانی جنگ بود. اما چند روز قبل از فروردين با تبليغات آمريكايی ها مبنی بر كوتاه بودن جنگ روند كاهش قيمت ها آغاز شد كه كمترين قيمت در اول فروردين ماه بود. اما به مرور با طولانی شدن روند جنگ اين كاهش متوقف و قيمت ها رو به افزايش گذاشت.

• اعتصاب كاركنان صنعت نفت نيجريه نيز بر افزايش قيمت تأثيرگذار بوده است؟

بله، يكی ديگر از اتفاقاتی كه اين روزها رخ داد اعتصاب كاركنان صنعت نفت نيجريه بود كه به طور آنی بازار را تحت تأثير قرار داد و باعث افزايش قيمت ها شد.

• آيا فكر نمی كنيد با طولانی شدن جنگ و ناامن شدن آبراه خليج فارس قيمت نفت باز هم افزايش يابد؟

يكی از عواملی كه باعث افزايش قيمت ها خواهد شد همين مسئله است. با افزايش بار روانی جنگ احتمال افزايش حق بيمه كشتی ها وجود دارد و اگر حمل نفت از اين منطقه با نگرانی هايی روبه رو شود، قيمت ها نيز روند صعودی خود را ادامه خواهد داد.

• با توجه به توليد 5/2 ميليون بشكه ای عراق، خارج شدن اين كشور از چرخه توليد تا چه حد بازار را تحت تاثير قرار خواهد داد؟

به علت فصلی بودن مصرف نفت در فصل بهار و معتدل بودن هوا در نيم كره شمالی و غربی كه بيشترين مصرف كنندگان را دارند و به تعميرات رفتن اكثر پالايشگاه ها در اين فصل تقاضای نفت به صورت عادی بين 5/2 تا 5/3 ميليون بشكه در روز كاهش می يابد و طبيعی است كه در اين صورت كمبود عرضه ای در بازارها نخواهد بود. آنچه جای بحث است آثار روانی جنگ و وضعيت تاسيسات نفتی عراق و خسارات وارده بر اين تاسيسات خواهد بود و اينكه آيا جنگ در عراق محدود خواهد بود يا خير.

• اطلاعات دقيقی از تعداد چاه های به آتش كشيده شده عراق داريد؟

هنوز در اين خصوص اطلاعات دقيقی نداريم اما آخرين اخبار ما اين است كه توليد نفت در عراق همچنان ادامه دارد.

• آمريكايی ها پيش از اين قراردادی را با شركتی كه زمانی ديك چنی مسئول آن بود امضا كرده اند تا در صورت آتش سوزی در چاه های نفت عراق اطفای آن را به عهده گيرد آيا اين موضوع دست جنگ سالاران را برای حمله به تاسيسات نفتی عراق باز نكرده است؟

اين خبر را ما نيز دريافت كرده ايم. هنوز معلوم نيست آيا نيروهای آمريكايی برنامه ای برای حمله به تاسيسات عراقی دارند يا خير. اما اگر تاسيسات عراق آسيب ببيند بسته به ميزان آسيب ديدگی آنها شرايط بازار نيز تغيير خواهد كرد و بی ترديد آينده بازار را تحت تاثير قرار می دهد.

• چنانچه آمريكا بر چاه های عراق مسلط شود آيا با افزايش توليد آنی نفت از سوی عراق روبه رو خواهيم بود؟

خير، افزايش توليد به صورت آنی و يك روزه امكان پذير نيست. افزايش توليد به عواملی مانند سرمايه گذاری، امنيت و يك مدت زمان متعارف بستگی دارد و حتی اگر تاسيسات نفتی عراق هيچ آسيبی نبيند باز هم افزايش توليد عراق يك دفعه ميسور نيست.

ما در وزارت نفت اوضاع را به دقت زير نظر داريم و به طور مرتب گزارش ها را بررسی می كنيم اما در حال حاضر نمی توان درباره وسعت جنگ اظهارنظر كرد. آينده بازارهای نفت نيز دقيقا متاثر از وسعت جنگ است.بايد چند روز ديگر منتظر ماند و تحولات آينده را بررسی كرد.

• • •

در آخرين لحظات تنظيم اين مطلب چند جنگنده آمريكايی به تاسيسات نفتی نزديك خانقين حمله كردند. اگر چه اين جنگنده ها به علت پدافند عراقی ها نتوانستند خسارتی به اين پالايشگاه وارد سازند اما به نظر می رسد استراتژی نظاميان آمريكايی در جنگ با عراق وارد مرحله جديدی شده است. بی ترديد روزهای آينده در سرنوشت جنگ نفت بسيار تاثيرگذار خواهد بود. با شفاف شدن شرايط جنگ می توان تحليل جامع تری از آينده وضعيت نفت در بازارهای جهانی ارائه كرد.

آرمين كوثری : آنها خواهان در اختيار گرفتن كنترل ميدان های نفتی خاورميانه، جايی كه حدود 4 دهه قبل كمپانی های غربی از آن بيرون رانده شدند،هستند.به همين علت نقشه ها از همين حالا آغاز شده است و به نظر می رسد كه اين مسابقه با پيروزی كمپانی های آمريكايی و انگليسی، Exxon Mobil، Chevron TExaco، Shell و BP به پايان برسد.

در حال حاضر اين غول های نفتی در صف اول مبارزه قرار دارند و توپخانه های انگليس و آمريكا سعی دارند هرچه سريع تر بغداد را به تصرف خود درآورند تا اين كمپانی ها در حوزه اقتصاد وارد عمل شوند.از همه مهم تر اينكه، بزرگ ترين كمپانی های نفتی خصوصی جهان تنها كمپانی هايی هستند كه قادر به راه اندازی مجدد خط توليد نفت در عراق هستند، خط توليدی كه در حال حاضر كمتر از نصف ظرفيت 6 ميليون بشكه ای خود در روز را توليد می كند، همچنين اين كمپانی ها توانايی گسترش ميدان های نفتی عراق را دارا هستند.جهت تضمين ده ها بيليون دلار پولی كه بايد در مناطق جنگی عراق خرج شود، غول های نفتی خواهان معتقد شدن قراردادی هستند كه طی آن سهم آنها از ميدان های نفتی منظور گردد و در ضمن از پرداخت ماليات معاف شوند و قانون های محلی نيز شامل حالشان نگردد تا بتوانند با آسودگی خيال پروژه های خود را به اتمام برسانند. تاكنون كمپانی های نفتی، بسياری از اين نوع معاملات را با موفقيت پشت سر گذاشته اند، كه اين قراردادها با عنوان توافقنامه های (PSAs) شناخته شده اند و بيشتر در كشورهای ضعيف اجرا شده اند ولی تا به حال در كشورهای بزرگ خاورميانه انجام نشده است.

نواف عبيد تحليلگر نفت و امنيت عربستان سعودی می گويد:«كمپانی های بزرگ بين المللی نفتی سعی دارند از طريق اين نوع قراردادها روش دخالت خود در منطقه را تغيير دهند. » از طرفی می توان گفت كه نفت بزرگ خواهان بازگشت زمان به دوران قبل از آغاز موج ملی گرايی در دهه 1970 است، زمانی كه غول های جهانی ملقب به «هفت خواهر» از بيشتر كشورهای خاورميانه و آمريكای لاتين بيرون رانده شدند.امروزه، تمام توليدكنندگان بزرگ نفتی جهان، حق انحصار توليدات خود را در اختيار دارند. غول های خصوصی مثل Exxon Mobile، اغلب با قراردادهای نامطمئن مشغول به كار می شوند.اين كمپانی ها با قبول خطر، شروع به جست وجو جهت يافتن راه هايی برای منعقد كردن قراردادهای بلندمدت و باثبات بيشتر نمودند و اين مطلب باعث به وجود آمدن توافقنامه های توليد ـ سهام درست كمی پس از شروع موج ملی گرايی شد.اغلب اين قراردادها از سوی پارلمان كشور ميزبان به عنوان يك قانون پذيرفته می شوند و كمپانی های مزبور از ماليات و ساير قوانين برای سال ها (و گاهی بيش از نيم قرن) معاف می شوند.

اگر آمريكا و انگلستان آينده ای برای عراق متصور باشند، مسلما خواهان تغيير قوانين موجود خواهند بود.عراق دارای 112 بيليون بشكه ذخيره شناخته شده نفت است، (كه اين ميزان نفت پس از عربستان سعودی، بيشترين مقدار در جهان است. ) به علاوه 220 بيليون بشكه ذخيره كشف نشده.اين بهترين موقعيت برای كمپانی های چندمليتی جهت در اختيار گرفتن كنترل طلای سياه است. دولت جديد و دست نشانده آمريكا و انگليس جهت بازسازی عراق بودجه كافی در اختيار نخواهد داشت، لذا كاملا مطابق با برنامه پيش بينی شده حركت خواهد نمود.روبرت مابرو، مدير بخش مطالعات انرژی آكسفورد می گويد: «طبيعی ترين كاری كه عراقی ها انجام خواهند داد، انعقاد قرارداد PSAs است. زيرا اين تنها چيزی است كه كمپانی ها به آن علاقه دارند و خواهان آن هستند.» برای مشاهده نحوه عملكرد اين قراردادها بايد نگاهی به آسيای ميانه بيندازيم.پس از فروپاشی اتحاد جماهير شوروی، اقمار سابق آن ضعيف و ناتوان به حال خود رها شدند، و دولت های متلاشی شده آنها قدرت جست وجو و استخراج بيليون ها بشكه ذخيره نفتی خود را نداشته اند. در اين زمان ناگهان كمپانی های بزرگ چندمليتی وارد عمل شدند و در سال 1994 كنسرسيومی متشكل از 10 كمپانی نفتی و به رهبری British Petroleum اقدام به امضای توافقنامه توليد ـ سهام در آذربايجان نمودند كه در آذربايجان با عنوان «قرارداد قرن» معروف شد.اين توافقنامه حقوق انحصاری كمپانی را جهت انتقال نفت كشور از سه ميدان بزرگ نفتی آن به مدت 30 سال تضمين كرد.با تصويب شدن PSA در پارلمان، اين كمپانی ها از تمام قوانين محلی و ماليات ها معاف شدند.پنج سال بعد كمپانی های نفتی قرارداد ديگری را با آذربايجان، تركيه و گرجستان جهت ساخت خط لوله ای برای انتقال نفت آذری به بازارهای غربی منعقد نمودند.اين نوع قراردادها در حال حاضر شامل پروژه های نفت و گاز زيادی از اكوادور تا چاد و روسيه می شود.اين نوع قراردادها در آفريقای غربی، جايی كه كشورهای فقير با دولت های ناپايدار به جلب سرمايه گذاری خارجی بسيار مشتاقند، معمول است.

تاد گراندی مدير شركت حقوقی نفت و گاز مقيم تگزاس می گويد: «دولت جديد عراق بايد شريطی را ايجاد كند تا كمپانی های خارجی بتوانند از امنيت سرمايه گذاری خود اطمينان حاصل كنند و اگر امكان جريمه كمپانی ها توسط دولت عراق وجود داشته باشد، عراقی ها نبايد انتظار سرمايه گذاری را داشته باشند.البته كشورهای توليدكننده نفت نسبت به عواقب اين نوع قراردادها آگاه شده اند. در پاييز گذشته، دولت قزاقستان سعی در تغيير مفاد كليدی قراردادی با يك كنسرسيوم به رهبری «شورون تگزاكو» نمود كه در واقع زنگ خطری برای سرمايه گذاران خارجی بود. كمپانی های چندمليتی مهم به شدت خواهان جلوگيری از ايجاد طغيان در عراق هستند. به همين دليل با كابينه بوش، تبعيدشدگان عراقی و همين طور گروه های اجرايی نفتی مذاكره كرده و مراتب نگرانی خود از آينده عراق را اعلام كرده اند.مسئله ای كه در حال حاضر در بين تحليلگران مطرح می باشد، اين است كه چه كسی و تحت چه شرايطی كنترل نفت عراق را در دست خواهد گرفت. ولی آنچه مسلم است هركه اين اختيار را به دست آورد، جهت اداره اين تأسيسات ناچار متوسل به كمپانی های چندمليتی خواهد شد و اين باعث به وجود آمدن رقابت خواهد شد.برطبق اعلام Deutsche Bank، هرگونه حمايت فرانسه و روسيه و چين از سازمان ملل در عراق مسلما با شرط نقش داشتن در فعاليت های اقتصادی دولت بعد از صدام همراه خواهد بود. اين فقط كمپانی های آمريكايی نيستند كه خواهان دست داشتن در نوشتن قوانين بازی نفتی در عراق پس از جنگ هستند، بلكه تمام كمپانی های نفتی بزرگ به دنبال رسيدن به اين هدف هستند.

منبع: Newsweek

سعيد ليلاز : از زمان آشنايی نزديك تر با دكتر محسن نوربخش در ميانه دهه 1370 خورشيدی، همواره آگاهانه يا ناخودآگاه، او را نمونه «مرد كاملی» می ديدم كه دوست می داشتم سرانجام روزی چون او باشم. محسن نوربخش به نظرم برطرف كننده نقص بزرگی بود كه بيشتر مردان مطرح ايران را گرفتار خود كرده است: اين مردان، يا چنان «اجرايی»اند كه كار نظری و آكادميك را نمی دانند و نمی توانند، و يا چنان صرفا در چنبره نظريه پردازی و تفكر و گرايش «علمی» غرق هستند كه از اجرا و مقتضيات و الزامات آن سردر نمی آورند. در جدايی ميان علم و اجرا از مشخصه ها و گرفتاری های بزرگ جامعه اجرايی ايران است.اما محسن نوربخش، هم از مقتضيات و الزامات مسئوليت های اجرايی سنگين به خوبی آگاه بود، و هم دانش اقتصادی و نگرش علمی و نظری ژرفی داشت. علاوه بر آن مورد اعتماد نظام نيز بود و خود از مردان نسل نخست انقلاب به شمار می آمد كه آن را آفريدند و خود هدايت آن را برعهده گرفتند. اين سه ويژگی با هم در محسن نوربخش ـ و هر سه به قوت تمام ـ گرد آمده بود كه او را در پست رياست كل بانك مركزی بدون جانشين ساخت و هر سه دولت اصلی پس از انقلاب را با تمام تفاوت ها و بعضا تضادها و اختلافات در نگرش و گرايش اقتصادی ـ اجتماعی از به كارگيری نوربخش در اين سمت ناگزير كرد.

با وجود اين ويژگی ها و برتری ها، ويژگی اخلاقی بسيار مهم دكتر نوربخش، فروتنی او بود. همين سال گذشته و پس از درج مقاله ای در يكی از روزنامه ها كه برخلاف قرار قبلی با درج اسم من چاپ شده بود، مرا به دفتر خود دعوت كرد و با رويی همواره گشاده و فروتنانه،يش از يك ساعت را به شنيدن استدلال های من پيرامون ضرورت كاهش بيشتر نرخ بهره بانكی و پاسخ خود به اين استدلال ها همراه با اسناد و مدارك اختصاص داد. تو گويی نه من يك روزنامه نگار ساده يا مدير دولتی سطح پايين با دانش اقتصادی ناچيز هستم، نه او يكی از عالی رتبه ترين مقام های اقتصادی و علمی كشور. در همه ديگر ملاقات هايمان كه با وجود مشغله بسيار او هر دو ـ سه ماه يك بار دست می داد، اين فروتنی، ادب، گشاده رويی، محبت، تشويق به ادامه نوشتن، و از همه آشكارتر آرامش مثال زدنی او ـ حتی در اوج بحران های ارزی كشور ـ هرگز از محسن نوربخش دور نشد. درگذشت ـ دست كم برای من ـ ناگهانی دكتر محسن نوربخش، بی ترديد زيانی بزرگ برای كشور است. من افسوس می خورم كه اجزای گوناگون نظام جمهوری اسلامی در عين سختی كادرسازی و جايگزين كردن نيروهای علمی و اجرايی سطح بالا و تازه نفس و در عين حال سخت وفادار به خود (چنانكه دقيقا دكتر نوربخش چنين بود)، از تجليل مردان بزرگ و وفادار و سخت كوش خود كه عمدتا بر سر اداره اين مجموعه پيچيده و بعضا متناقض قلب خود را فرسوده می كنند، ابا می ورزند و در بيان حق مطلب آنان بخل نشان می دهند؛ غافل از آنكه بزرگداشت سربازان وفادار، اصلی ترين شرط برای تربيت و يافتن امثال آنان است.

برای من، ذكر عنوان «مرحوم» برای دكتر نوربخش، با همه حشمت و حرمتی كه اين واژه دارد، بسيار دشوار است. آنچه به آن اطمينان دارم، اين است كه در بقيه عمر خويش هرگز او را فراموش نخواهم كرد. گويی هنوز اين اوست كه با آرامشی در ظاهر و توفانی در درون، هدايت كشتی بغرنج و بس پر زحمت اقتصاد ايران را در دريای متلاطم محيط بين المللی در دست دارد و با همه فراز و فرودها، سرانجام آن را به ساحلی امن و آرام می رساند.

عضو شورای مركزی حزب كارگزاران سازندگی از برگزاری سمينار بررسی آرای دكتر محسن نوربخش خبر داد.محمد عطريانفر در گفت وگو با ايرنا، ضمن اعلام خبر فوق، مرحوم نوربخش را «ستون خيمه اقتصاد نظام جمهوری اسلامی ايران در بيست و چهارسال گذشته» خواند و گفت: «مرحوم نوربخش را به دلايل مختلفی می توان چهره ای بی بديل دانست. او همواره دور از هياهو و با اتكا به مبانی علمی در اقتصاد كشور، نقش كارآمدی داشت و همه مصالح ناشی از هجمه مشكلات كشور، به دوش وی بود. »عطريانفر با بيان اين كه «حقيقت وجودی دكتر نوربخش را كمتر كسی شناخته است» گفت: «به يمن خدمات و تلاش های كارساز آن مرحوم در طول عمری كوتاه اما پر بها، همزمان با چهلمين روز درگذشت وی سمينار علمی بررسی افكار اقتصادی رئيس كل فقيد بانك مركزی برگزار می شود. »مدير مسئول روزنامه همشهری اظهار اميدواری كرد «با همفكری مجموعه نهادهای علمی و كسانی كه دست اندركار اقتصاد كشور هستند،نقش مرحوم نوربخش به صورت شفاف تری برای همگان مشخص و بخشی از خدمات وی نيز جبران شود». سيدمحسن نوربخش رئيس كل بانك مركزی و دبير اقتصادی حزب كارگزاران سازندگی هفته گذشته در سن 54 سالگی بر اثر سكته قلبی درگذشت.

با اعلام مجدد برنامه نفت در برابر غذا در عراق قيمت نفت كه سيری صعودی يافته بود مجددا كاهش يافت. نفت شيرين نيويورك برای تحويل در ماه مه با 21 سنت كاهش به 30 دلار و 16 سنت رسيد. قيمت نفت برنت دريای شمال هم برای تحويل در ماه مه با 39 سنت كاهش به 43/26 دلار رسيد.كريستف بلو، يك كارشناس نفتی در لندن، می گويد: «هر چقدر نيروهای آمريكايی و انگليسی تسلط بيشتری بر چاه های نفت در جنوب عراق پيدا كنند خيال بازار راحت تر شده و احتمال افزايش قيمت ها كمتر می شود.»در حال حاضر علاوه بر وضعيت عراق اوضاع در داخل كشور نيجريه و درگيری های داخلی اين كشور آفريقايی نيز به عنوان فاكتوری مهم در تعيين قيمت نفت مطرح است.

وزير توسعه بين المللی انگليس در يك اقدام بی سابقه خواستار پرداخت خسارات ناشی از جنگ تحميلی هشت ساله عراق به جمهوری اسلامی ايران شده است.«كلر شورت» در نشست پرسش و پاسخ مجلس انگليس گفت: يكی از اصلاحاتی كه بايد در آينده عراق صورت گيرد، پرداخت غرامت از سوی عراق به ايران برای خسارات جنگ تحميلی هشت ساله اين كشور عليه ايران است.وی خطاب به نمايندگان حاضر در مجلس انگليس افزود: ميزان بدهی های عراق بسيار بالا است و اين كشور بايد غرامت های سنگينی به ايران و كويت بپردازد. شورت كه به تازگی برای ديدار و گفت وگو با كوفی عنان دبير كل سازمان ملل درباره بازسازی عراق پس از جنگ به نيويورك سفر كرده بود، مسئله پرداخت غرامت به ايران و كويت را دارای اهميت بالايی توصيف كرد.وی اضافه كرد: ما (انگليس و آمريكا) بايد خود را برای پيگيری اين مسئله آماده كنيم.علاوه بر پيگيری غرامت ناشی از جنگ هشت ساله عراق عليه ايران، بايد غرامت ناشی از آلودگی خليج فارس در جريان تجاوز عراق به كويت و هزينه های ناشی از اين آلودگی كه به ايران تحميل شد نيز به صورت كامل پرداخت شود.در اثر تجاوز عراق به كويت در سال 1991 ميلادی ميليون ها بشكه نفت خام به خليج فارس سرازير شد و محيط زيست دريايی و سواحل اين خليج را به شدت آلوده كرد.در اثر به آتش كشيدن 600 حلقه چاه نفت كويت توسط سربازان عراقی، كشورهای همسايه به خصوص جمهوری اسلامی ايران خسارات زيادی از نشست دوده بر جنگل ها و مراتع متحمل شدند.در هر صورت پرداخت غرامت از سوی عراق به ايران و جبران خسارات ناشی از جاه طلبی های دولت بغداد در طول ساليان گذشته به ملت ايران و ساير كشورهای منطقه، مسئله ای است كه علاوه بر ايران، جامعه جهانی و سازمان ملل نيز بايد آن را پيگيری كند و در نهايت اين سازمان به وظيفه خود در قبال دولت ها و ملت ها عمل نمايد.

ظاهرا علاوه بر ولی الله سيف و ابراهيم شيبانی، مهدی كرباسيان معاون كل وزير امور اقتصادی و دارايی نيز به جمع كانديداهای رياست كلی بانك مركزی اضافه شده است. اين درحالی است كه گفته می شود نظر طهماسب مظاهری وزير اقتصاد روی سيف مديرعامل بانك ملی است و كرباسيان حامی خاصی برای احراز اين سمت ندارد.شيبانی نيز تاكنون تنها به اعتبار نزديكی اش به رئيس جمهور نامش در محافل اقتصادی طرح شده است. او از معدود اقتصاددانان مورد اعتماد خاتمی است.ظاهرا اكثريت مجلس نظر مثبتی روی سيف ندارند.گفته می شود رئيس جديد تا پايان ماه جاری معرفی خواهد شد.

قيمت ارز در بازار نيمه رسمی تهران نسبت به روزهای پايانی سال 81 كاهش يافته است.به گزارش ايسنا، ديروز دلار، يورو و پوند در بازار نيمه رسمی تهران به ترتيب 824،881 و يك هزار و 295 تومان خريد و فروش شد.قيمت دلار و يورو در روزهای پايانی سال 81 به ترتيب 855 و 920 تومان بود بعد از شروع كار بازار ارز در سال جديد قيمت ارز با كاهش مواجه شده است.براساس اين گزارش، قيمت طلا در بازارهای جهانی رو به افزايش است وبه 332 دلار برای هر انس رسيده است.هم چنين قيمت طلا در پايان كاربورس لندن و نيويورك به ترتيب 330 دلار و 75 سنت و 331 و 50 سنت گزارش شده است.قيمت طلا در بازار غيررسمی تهران به ازای هر مثقال 29 هزار و 300 تومان خريد و فروش شد.

شركت بيمه لويدز از طولانی شدن جنگ در عراق و تاثيرات اقتصادی، سياسی آن اظهار نگرانی كرد.به نوشته لوموند در اينترنت لويدز در سال 2001 به دنبال بروز حملات يازده سپتامبر آمريكا 11/3 ميليارد پوند (5 ميليارد يورو ) زيان ديد.پيتر لون مسئول شركت بيمه لويدز می گويد در اوضاع كنونی تاثير جنگ همانند جنگ اول خليج فارس بسيار محدود خواهد بود اما طولانی شدن جنگ پيامدهايی در طولانی مدت همچون تاثير بر رونق اقتصادی و بروز حملات تروريستی بر جای خواهد گذاشت. وی افزود تنها 2 تا 3 درصد عملكرد مالی ما در خاورميانه قرار دارد و سكوهای نفتی كويت و عربستان توسط شركت های بيمه ديگری بيمه شده اند. وی در خصوص احتمال حملات تروريستی تصريح كرد قبل از حملات 11 سپتامبر 2001 حفاظت از اقدامات تروريستی در هزينه بيمه قرار داشت اما بعد از تخريب برج های مركز تجارت جهانی شركت های بيمه آمريكايی هزينه ای جدا برای اين گونه حفاظت ها در نظر گرفتند. وی افزود هم اكنون رقابت بسيار زيادی در ميان شركت های بيمه وجود دارد و بازار بيمه ضدتروريست رشد بسياری داشته است.رئيس شركت بيمه لويدز افزود ما از اقدامات تروريستی بيش از جنگ در هراسيم.